مرز مدل BCC مرز مدل CCR

•

C

•

•

D

ناکارایی مقیاس

M

B

•

P P_v P_c

•

•

•

ناکارایی در BCC (ناکارایی تکنیکی)

•

ناکارایی در CCR

A

شکل ۲-۷- ناکارایی تکنیکی و ناکارایی مقیاس ورودی محور

در این شکل بهترین عملکرد مبنا، بر اساس CCR نیم خطی است که از نقطه B می­گذرد و مرز بهترین عملکرد بر اساس BCC از نقاط A، B، M، C و D می­گذرد.

کارایی مقیاس، توسعه­ای است که یک سازمان می ­تواند از مزایای بازده به مقیاس با تغییر اندازه­اش به سوی بهینه به دست آورد. فرض بازده به مقیاس ثابت در یک سازمان بدین معنی است که اندازه سازمان در تعیین کارایی نسبی مورد توجه قرار نمی­گیرد یعنی یک سازمان کوچک می ­تواند خروجی­ها را با همان نسبت خروجی به ورودی سازمان­ های بزرگ، به خروجی تبدیل کند. فاصله بین مرزهای بازده به مقیاس ثابت و متغیر، بیانگر مفهوم ناکارایی مقیاس است. ‌بنابرین‏ کارایی فنی محاسبه شده با فرض بازده به مقیاس متغیر، بزرگ‌تر یا مساوی امتیاز به دست آمده در مدل CCR است. (مهرگان،۱۳۹۱).

در این شکل، واحد B تنها واحدی است که میزان ناکارایی مقیاس آن صفر است. به عبارت دیگر این واحد در مقیاس بهینه عمل می­ کند. واحدهای A، C و D دارای ناکارایی مقیاس هستند.

نقطه P_v نشان می‌دهد که در بهترین وضعیت تکنیکی، چگونه واحد P می ­تواند با کمترین داده بیشترین ستاده را تولید کند. نقطه P_c نشان می‌دهد که اگر تولید کننده P هم دارای کارایی تکنیکی و هم کارایی مقیاس بود، چقدر داده را مصرف می­ کند.

با فرض متغیر بودن بازدهی نسبت به مقیاس، ‌می‌توان کارایی مقیاس را برای هر واحد به دست آورد. این کار با حل مدل DEA هم با فرض بازدهی به مقیاس ثابت و هم با فرض بازدهی به مقیاس متغیر انجام می­گیرید. بدین ترتیب، مقیاس کارایی تکنیکی به دست آمده از DEA با فرض بازدهی نسبت به مقیاس ثابت، به دو جز، یکی کارایی (ناکارایی) مقیاس و دیگری کارایی (ناکارایی) تکنیکی خالص که به آن کارایی مدیریت نیز می­گویند، تقسیم می­ شود. اگر میان کارایی تکنیکی محاسبه با فرض بازدهی به مقیاس ثابت و متغیر، برای واحدی تفاوت وجود داشته باشد، بدین معنی است که واحد مورد مطالعه دارای ناکارایی مقیاس است. ناکارایی مقیاس را ‌می‌توان از تفاوت کارایی تکنیکی با فرض ثابت و متغیر به دست آورد (مؤمنی، ۱۳۹۲). در شکل ۲-۷ در شرایط بازده به مقیاس ثابت، ناکارایی فنی واحد P برابر با فاصله PP_c است، در حالی که در وضعیت بازده به مقیاس متغیر، ناکارایی برابر با PP_v است. تفاوت بین این دو، یعنی P_c P_v، نشان دهنده ناکارایی مقیاسی است (مهرگان، ۱۳۹۱).

۵-۳-۲- رتبه ­بندی واحدهای کارا

تحلیل پوششی داده ها، واحدهای تحت بررسی را به دو گروه کارا و ناکارا تقسیم می­ کند. واحدهای ناکارا با توجه به امتیاز کارایی قابل رتبه‌بندی هستند اما واحدهای کارا با توجه به اینکه دارای امتیاز کارایی برابر با یک هستند، قابل به رتبه ­بندی نیستند، به عبارت دیگر مدل‌های پایه­ای به دلیل عدم ایجاد رتبه ­بندی کامل بین واحدهای کارا امکان مقایسه واحدهای کارا را با یکدیگر به راحتی فراهم نمی­آورد. نیاز به رتبه ­بندی بین واحدهای کارا و حفظ میزان عدم کارایی واحدهای ناکارا نیازی اجتناب ناپذیر است (موتمنی، ۱۳۸۱). چارنز، کوپر و رودز روش تجربی را به منظور قدرت تفکیک پذیری تحلیل پوششی داده ها ارائه دادند که به صورت رابطه ۲-۱۲ است:

رابطه ۲-۱۲

(تعداد ورودی­ ها+تعداد خروجی­ها)۳ ≤ تعداد واحدهای مورد ارزیابی

مدل ۲-۲۸

تا کنون روش‌هایی برای رتبه ­بندی واحدهای کارا ارائه شده است، که به چند مورد از آن ها اشاره می­ شود:

۱-۵-۳-۲- روش اندرسون پترسون

تلاش­ های تحقیقاتی اندرسون پترسون^[۱۱۱] در سال ۱۹۹۳ را ‌می‌توان از نخستین رهیافت­های قابل قبول در زمینه رتبه ­بندی واحدهای کارا دانست.

در این ‌روش، خود واحد تحت بررسی که دارای امتیاز کارایی برابر با یک شده است، به عنوان ملاک ارزیابی خودش قرار ‌می‌گیرد و با حفظ محدودیت واحد تحت بررسی از مدل‌های اولیه پایه­ای تحلیل پوششی داده ها (واحد Kام) اجازه می‌دهد که کارایی واحد از یک بیشتر شود و مدل به صورت مدل ۲-۲۸ در می ­آید:

Max Z₀=

رابطه ۲-۳۹

s.t

=۱

– ≤۰

j=1, 2, 3, …n j≠K

𝑢ᵣ, 𝑣ᵢ≥ԑ

و برای مدل پوششی داریم:

Min Y₀=

مدل ۲-۲۹

s.t

j≠K

=۰

j≠K

آزاد در علامت ۰≤

۲-۵-۳-۲ روش کارایی متقاطع

یکی دیگر از روش‌های رتبه ­بندی واحدهای کارا، استفاده از مدل کارایی متقاطع^[۱۱۲] است که توان بالایی در تفکیک واحدهای کارا دارد (مهرگان، ۱۳۹۱). کارایی متقاطع به معنای محاسبه کارایی یک واحد با بهره گرفتن از وزن‌های واحد دیگر است. به عبارت، کارایی واحد k، E_kk، را با بهره گرفتن از مدل‌های پایه­ای محاسبه کرده که منجر به ارائه وزن‌هایی برای مقادیر ورودی و خروجی می­گردد، چنانچه کارایی واحد j با بهره گرفتن از وزن‌های به دست آمده برای واحد k محاسبه شود، در اینصورت کارایی متقاطع واحد j، E_kj، محاسبه می­ شود (دیل و گرین^[۱۱۳]، ۱۹۹۴).

برای استفاده از این‌رو ابتدا با بهره گرفتن از مدل‌های پایه­ای تحلیل پوششی داده ها، کارایی هر یک از واحدهای تحت بررسی را محاسبه کرده و سپس واحدهایی که کارایی آن ها برابر با یک شده است (واحدهای کارا) انتخاب می­شوند، کارایی متقاطع هر یک از این واحدها با بهره گرفتن از سایر واحدهای کارای دیگر محاسبه می­ شود، یعنی کارایی هر یک از واحدهای کارا به ازای وزن‌های به دست آمده برای واحدهای کارای دیگر محاسبه می­ شود و بعد ماتریس کارایی متقاطع تشکیل داده می­ شود. این ماتریس، یک ماتریس مربعی است که تعداد سطر و ستون آن برابر با تعداد واحدهایی است که با بهره گرفتن از مدل‌های پایه­ای کارایی آن ها برابر با یک شده است و درایه روی سطر kام و ستون jام این ماتریس بیانگر کارایی محاسبه شده برای واحد jام با بهره گرفتن از وزن­ها به دست آمده برای واحد kام است. با فرض اینکه کارایی واحدهای A، B، C و D در مجموعه ­ای از n واحد تحت بررسی برابر با یک شده است، ماتریس متقاطع کارایی به صورت جدول ۲-۷ است:

جدول ۲-۷- فرم کلی ماتریس متقاطع کارایی

واحد
A
B
C
D
A

E_AA

E_AB

E_AC

E_AD
B

E_BA

E_BB

E_BC

E_BD
C

E_CA

E_CB

E_CC

E_CB
D

E_DA

E_DB

E_CD

E_DB

و در نهایت برای به دست آوردن امتیاز کارایی واحدها، میانگین ستون­های ماتریس کارایی متقاطع با حذف عناصر روی قطر اصلی (یعنی E_kk) که همگی برابر با یک هستند محاسبه می­ شود و رتبه ­بندی انجام ‌می‌گیرد، بدین صورت که واحدی که دارای میانگین بیشتری باشد، رتبه بهتری را به خود اختصاص می‌دهد.

رابطه ۲-۱۳

۳-۵-۳-۲- تحلیل پوششی داده ها وزن‌های مشترک

۱٫چیزی تحت عنوان بعد معنوی وجود دارد.

۲٫معنویت یک پدیده انسانی است و به صورت قابلیت و ظرفیت، در همه مردم وجود دارد.

۳٫معنویت مترادف با مذهبی بودن نیست.

۴٫معنویت قابل تعریف تشریح و اندازه گیری است.

الکینز و دیگران در تلاش برای شناخت گسترده تر معنویت، ادبیات مربوط به معنویت را مطالعه کرده و از بررسی اجزای تشکیل دهنده معنویت، دریافتند که معنویت شامل نه خصوصیت اساسی است. در واقع آن ها پدیده معنویت را دارای یک ساختار چند بعدی می دانند که شامل نه بخش عمده می شود. این اجزا به طور خلاصه به قرار زیر هستند:

۱٫بعد روحانی یا فرا مادی: که به عنوان خدای مشخص فرد، خود فراتر یا بعد فرامادی تجربه می شود.

۲٫معنا و هدف در زندگی: ‌به این معنا که می توان«خلاء وجودی» را با زندگی معنادار پرکرد.

۳٫داشتن رسالت در زندگی:فرد معنوی، نوعی احساس وظیفه و تعهد دارد.

۴٫ تقدس زندگی: زندگی مشحون از تقدس است و فرد معنوی، می‌تواند تجربه هایی نظیر حیرت و اعجاب، تحسین و شگفتی را حتی در موقعیت های غیر مذهبی نیز داشته باشد؛ و دیگر اینکه، سراسر زندگی مقدس است.

۵٫اهمیت ندادن به ارزش های مادی: رضایت نهایی را نه در مادیات، بلکه در مسائل معنوی و روحی می توان یافت.

۶٫نوع دوستی: به معنای تحت تأثیر درد و رنج دیگران قرار گرفتن، داشتن احساس عدالت اجتماعی، و اینکه همه ما بخشی از آفرینش هستیم.

۷٫ایده آلیسم یا آرمانگرایی:فرد، جهانی بهتر را در ذهن به تصویر می کشد و تمایل دارد که این آرمان را برآورده سازد.

۸٫آگاهی از تراژدی: درد، مصیبت و مرگ قسمتی از زندگی هستند و به آن رنگ و روح می بخشند.

۹٫ثمرات معنویت: معنوی بودن واقعی موجب تغییر همه ی جنبه‌های بودن، و نحوه زیستن می شود(وست،۱۳۸۳: ۲۸-۲۷).

تعریف معنویت در محیط کار

تعاریف معنویت در محیط کار بسیار متفاوت و مختلف است هر صاحب نظر و اندیشمندی ‌بر اساس نظرگاه خود به تعریف آن پرداخته و رسیدن به یک تعریف قابل قبول اکثریت اگر نگوییم غیرممکن، حداقل بسیار مشکل به نظر می­رسد(رستگار،۱۳۸۵: ۹۳). معنویت در کار با روح تیمی یا همبستگی تیمی متفاوت است. تعریف معنویت در کار مانند تعریف معنویت، مشکل است. اولا تعاریف بسیارند، ثانیاً نمی توان به یک تعریف مورد قبول اکثریت دست یافت. در ضمن ما نمی توانیم بگوییم معنویت در بنگاه یا کارگاه یا سازمانی خاص، معنویت در کار است. همین طور نمی توانیم دقیقا معنویت در کار را تعریف کنیم(رستگار،۱۳۸۵: ۸۱). هرچند فقدان یک مقیاس یا یک تعریف پذیرفته شده مورد قبول اکثریت، مانع گسترش آن شده است، ولی کاربرد آن در سازمان غیر قابل انکار است. از این رو لازم است برای تحقیقات تجربی در این زمینه به تعریف قابل قبولی دست یافت. بدین ترتیب بررسی و مطالعه تعاریف گوناگون در این زمینه حائز اهمیت است. لذا در این قسمت به برخی از تعاریف معنویت در کار اشاره می شود:

۱٫ معنویت در کار دربرگیرنده مفهومی از احساس تمامیت، پیوستگی در کار و درک ارزش های عمیق در کار است(گیبونز،۱۹۹۹، به نقل از موسوی،۱۳۸۷: ۶۴).

۲٫ به نظر میتروف و دنتون(۱۹۹۹) معنویت در کار، در برگیرنده تلاش برای جستجو و یافتن هدف غایی در یک فرد برای زندگی کاری، به منظور برقراری ارتباط قوی بین فرد و همکاران و دیگر افرادی که به نحوی در کارش مشارکت دارند و همچنین سازگاری یا یگانگی بین باور های اساسی یک فرد با ارزش های سازمانش می‌باشد.

۳٫ معنویت در کار، درک و شناسایی بعدی از زندگی کاری یک فرد است که درونی و قابل پرورش می‌باشد و به واسطه انجام کارهای با معنا در زندگی اجتماعی پرورش می‌یابد(اشموس و دوچن،۲۰۰۰: ۱۳۷).

۴٫ معنویت در کار، سفری به سوی یکپارچگی و معنویتکهبرای افراد و سازمان کمال و پیوستگی در محیط کار را فراهم می آورد(گیبونز^[۱۴۸]،۲۰۰۱: ۳).

۵٫ معنویت در کار، وضعیت ویژه ای است که دارای ابعاد روحی، عاطفی، شناختی^[۱۴۹] و رازورانه^[۱۵۰](عرفانی) است و شامل کار جذاب است که از ویژگی های آن، احساس مطلوب بهروزی، و اعتقاد به انجام کار معناداری است که هدف والایی را دنبال می‌کند، و همسویی ارزش ها، اعتقادات کاری فرد و احساس استقلال با این ویژگی که با چیزی بالاتر از خود، پیوند و ارتباط معنوی یافته ای، و احساس همبستگی که همان احساس ارتباط با دیگران و هدف مشترک است(کینجرسکی و اسکریپنیک^[۱۵۱]،۲۰۰۶: ۲۸۳-۲۸۲).

۶٫ رستگار(۱۳۸۵) معتقد است که معنویت در کار، تلاش در جهت پرورش حساسیت نسبت به ارتباط فرافردی، ارتباط درون فردی، ارتباط میان فردی و ارتباط برون فردیدر زندگی کاری به منظور بالندگی در رسیدن به تعالی انسانی می‌باشد.این تعریف در بر گیرنده همه ابعاد وجودی انسان است یعنی ابعاد زیستی، اجتماعی، روانی و معنوی.

۷٫معنویت در کار، چارچوبی است از ارزش های سازمانی که معرف فرهنگی است که تجربه تعالی کارکنان را از میان فرایند های کاری ارتقاء می‌دهد و احساس پیوند با دیگران را در آن ها میسر می‌سازد؛ به گونه ای که احساس تکامل و لذت می‌کنند(گیاکالون و جرکویز،۲۰۰۳، به نقل از کینجرسکی و اسکریپنیک،۲۰۰۶: ۲۸۲ ).

دیوید بوژ^[۱۵۲](۲۰۰۰) تعاریفی که در زمینه معنویت در کار و سازمان، یافته است در ۶ پارادایم و استعاره مرتبط با موضوع طبقه بندی ‌کرده‌است که عبارتند از: انسانگرا، بوم­شناس^[۱۵۳](طرفدار محیط زیست)، پست مدرن تصدیق آمیز، مدیرمآب^[۱۵۴]، بنیادگرا^[۱۵۵]، پست مدرن شک گرا.

برادلی و کائونای(۲۰۰۳) در تحقیقات شان از یافته های بژ استفاده کرده و برای بررسی و مطالعه تعاریف معنویت در کار و سازمان آن ها را به ۵ پارادایم تقسیم کردند:

۱٫ سنت گرا^[۱۵۶]: تعریف معنویت با توجه به وابستگی و تعلق داشتن به یکی از ادیان شناخته شده جهان مثل بودا، اسلام، مسیحیت و …

۲٫ آیین گرا^[۱۵۷]: تعریف معنویت با توجه به وابستگی و تعلق داشتن به یکی از ادیان سبز فایل مثل اعتقاد به جان داشتن اشیاء، طبیعت گرایی و اعتقاد به عالم روح

۳٫ انسان گرا^[۱۵۸]: تعریف معنویت برحسب خودتحولی، شفقت، صداقت و عباراتی که بیانگر ارزش دادن به برقراری ارتباط با دیگران است.

۴٫ پست مدرن تصدیق آمیز^[۱۵۹]: معنویت با تعاریف آزادانه و با مسامحه درباره واژه­ هایی مانند عشق، احساس، خوب بودن و واژه هایی که بیانگر ارزش دادن به خود است.

۵٫ پست مدرن شک گرا^[۱۶۰]: داشتن نگرش کاملا منفی درباره معنویت، احساس اینکه معنویت ابزاری است برای رهبران که پیروان خود را استثمار کنند یا مدیران کنترلی بیش از پیش بر زیردستان اعمال کنند(عابدی جعفری و رستگار،۱۳۸۶: ۱۰۹-۱۰۷).

علل جذابیت و علاقه به معنویت

اشموس و دوچن(۲۰۰۰)، علل رشد علاقه مردمبه معنویت در محیط کار به خصوص در ایالات متحده را چنین بیان می‌کنند:

آقایوسفی، ع؛ زارع، ح؛ چوبساز، ف؛ مطیعی، گ. (۱۳۹۰). اثر مقابله درمانگری برناامیدی زنان نابارور. مجله علوم رفتاری، دوره۵، شماره۲: ۱۲۵-۱۱۹٫

آنتونی، م؛ ایرونسون، گ و اشنایدرمن، ن.(۲۰۰۷). راهنمای عملی مدیریت استرس به شیوه شناختی – رفتاری .ترجمه: آل محمد، ج؛ جوکار، س و نشاط دوست، ح ط. (۱۳۸۸). انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان.ص ۷۸٫

ابوالقاسمی، ع؛ شیبانی، ح؛ نریمانی، م؛ گنجی، م. (۱۳۸۷). بررسی ارتباط دوجنسیتی بودن و روان نژندگرایی با کیفیت زندگی در زنان نابارور و بارور. مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، سال ۶، شماره (۲): ۶۱-۴۷

اتکینسون، ر. ل؛ اتکینسون، ر . س ؛ هیلگارد، ا. (۲۰۰۹). زمینه روانشناسی (جلد دوم). ترجمه: سیف، ع ا. (۱۳۸۳). تهران. انتشارات رشد.

اسپیراف، ل. (۱۹۹۱). اندوکرینولوژی بالینی زنان و نازایی اسپیروف.ترجمه: رمضانی، ف و میردامادی، س. ر. (۱۳۸۱). تهران.انتشارات تیمورزاده.

استورا، ج. ب. (۲۰۰۷). تنیدگی یا استرس بیماری جدید تمدن. ترجمه:دادستان، پ. (۱۳۸۶). تهران:رشد.

اسلامی، ع. (۱۳۸۰). بررسی ساختار تعاملات خانواده با سبک‌های مقابله با فشار روانی و تفاوت‌های جنسیت در دانش آموزان. پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی دانشگاه تربیت معلم تهران.

اشرفی، م و اشرفی، م. (۱۳۸۲). نگاهی به علل ناباروری. مجله درس‌هایی از مکتب اسلام . شماره ۱۲: ۵۹-۶۳٫

امامی، م. ح؛ روشن، ر؛ محرابی، ع؛ عطاری، ع. (۱۳۸۸). اثربخشی آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی-رفتاری بر کنترل قند خون و افسردگی در بیماران دیابتی نوع ۲٫ مجله دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، شماره ۴(۱۱)، ۳۸۵_۳۹۲٫

برک، ج اس. (۲۰۰۲). بیماری‌های زنان (نواک) جلد دوم. ترجمه: منجمی، ع؛ خطیبی، ن؛ کاظم‌زاده، س و پاک مهر، ا. (۱۳۸۲). تهران. انتشارات نور دانش.

بساک‌نژاد، س؛ رحیمی، ه؛ زرگر، ی؛ مجدی نسب، ن. (۱۳۹۲). تأثیر آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی – رفتاری بر خستگی مزمن و سبک‌های مقابله در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکروزیس. ‌فصل‌نامه علمی پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، ۱۰(۳): ۱۶۵-۱۷۲٫

بشارت، م. ع؛ و حسین زاده بازرگانی، ر. (۱۳۸۵). مقایسه سلامت روانی و مشکلات جنسی زنان بارور و نابارور. اندیشه و رفتار، سال دوازدهم، شماره ۲: ۱۵۳-۱۴۶٫

بک، ج .اس. (۱۹۹۵). شناخت درمانی: مبانی و فراتر از آن.ترجمه:فتی، ل؛ فریدحسینی، ف. (۱۳۹۰). نشردانژه

بک، ج .اس. (۱۹۹۵). شناخت درمانی: اصول و مفاهیم ماورای آن. ترجمه: محمدی، م؛ کهن زاد، ه؛ جوشقانی، ن و منصوری راد، ع ا. (۱۳۹۱). انتشارات کتاب ارجمند. ۱۵۵-۱۵۷٫

بهرامی، ن ؛ ستارزاده، ن؛ قوجازاده، م؛ سلیمانی، م ؛ کاظمی جلیقه، ح؛ صادقی، ط .(۱۳۸۹). بررسی ارتباط میان ناباروری با میزان رضایت جنسی زوجین. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، ۲(۵۵)، ۱۱-۶٫

پارسامنش، ف؛ برجعلی، ا؛ منصوبی فر، م . (۱۳۹۰). اثربخشی آموزش مدیریت استرس بر کیفیت زندگی زنان شاغل. ‌فصل‌نامه تازه های روانشناسی صنعتی/سازمانی، سال دوم، ۷،۵۲-۴۳٫

پالگ، ک؛ آرتور، ای و جانگزما. (۱۹۴۳). راهنمای گام به گام گروه درمانی. ترجمه: کیمیایی، س ع؛ امیدوار، ا؛ خدیوی، ک؛ صدرشهیدی، ل؛ عباس آبادی، ب؛ یحیایی، ع و کوثری، م ر. (۱۳۸۳). مشهد. انتشارات تمرین.ص ۲۵۴٫

پناه علی، ا؛ شفیع آبادی، ع؛ نوایی نژاد، ش؛ نورانی پور، ر. ا. (۱۳۹۲). بررسی اثربخشی مشاوره گروهی با رویکرد طرحواره درمانی بر افزایش شادکامی سالمندان ساکن سرای سالمندان تبریز. ‌فصل‌نامه زن و مطالعات خانواده، سال پنجم، شماره نوزدهم: ۷۷-۹۳٫

پهلوانی، ه؛ شاهرخ تهرانی نژاد، ا؛ ملکوتی، س. ک. (۱۳۸۱). بررسی عوامل استرس زا، راهبردهای مقابله و رابطه آن با سلامت روانی در افراد نابارور. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، شماره ۲۸: ۷۹-۸۷٫

تمنایی فر، م. ر. (۱۳۹۰). بررسی مقایسه ای سلامت روانی، سازگاری زناشویی و پاسخ های مقابله ای در زنان بارور و نابارور. مجله علمی پژوهشی روان شناسی بالینی و شخصیت، سال ۳، شماره ۴: ۶۱-۵۱٫

تهامی، ا. (۱۳۹۰). بررسی آموزش مهارت‌های مقابله‌ای در کاهش استرس، اضطراب و افسردگی زنان سرپرست خانواده. ص ۵۳٫ پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد.

جبل عاملی، ش؛ نشاط دوست، ح. ط؛ مولوی، ح. (۱۳۸۹). اثربخشی مداخله مدیریت استرس به شیوه شناختی – رفتاری بر کیفیت زندگی و فشارخون بیماران زن مبتلا به فشارخون. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، ۱۵ (۲): ۹۷-۸۸٫

جواهری، ر؛ نشاط دوست، ح ط، مولوی، ح و زارع، م. (۱۳۸۹). اثربخشی درمان مدیریت استرس شناختی – رفتاری بر کیفیت زندگی زنان مبتلا به صرع لوب گیجگاهی. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک. سال ۱۳، شماره ۲٫ ۳۲-۴۳٫

جونز، د. (۱۹۷۷). مبانی بیماری‌های زنان و مامایی. ترجمه : موسوی فر، ن و شفیقی، رامش. (۱۳۸۳). مشهد : انتشارات سخن گستر .

چوبفروش زاده، آ؛ کلانتری، م ؛مولوی، ح. (۱۳۸۸). اثربخشی مدیریت شناختی رفتاری استرس بر بهزیستی ذهنی زنان نابارور. مجله روانشناسی بالینی، ۱(۴)، ۹-۱٫

چوبفروش زاده، آ؛ کلانتری، م؛ و مولوی، ح. (۱۳۸۹). اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر کیفیت زندگی زنان نابارور. ‌فصل‌نامه روانشناسی بالینی .۴(۱)، ۸۸-۸۵٫

حبیبی، م؛ قنبری، ن؛ خدایی، ا؛ قنبری، پ. (۱۳۹۲). اثربخشی مدیریت استرس به روش شناختی – رفتاری بر کاهش اضطراب، استرس و افسرگی زنان سرپرست خانوار. ممجله تحقیقات علوم رفتاری، ۱۱ (۳): ۱۷۵-۱۶۶٫

حسن‌زاده، ر. (۱۳۸۶). انگیزش و هیجان. تهران . ارسباران.

حسن‌زاده لیف شاگرد، م؛ ترخان، م؛ تقی زاده، م. ا. (۱۳۹۲). اثربخشی ایمن سازی در مقابل استرس بر استرس ادراک شده زنان باردار با سابقه ناباروری. مجله پرستاری و مامایی جامع نگر، سال ۲۳، شماره ۷۰: ۳۴-۲۷٫

حمید، ن. (۱۳۸۹). اثربخشی مدیریت استرس بر افسردگی، اضطراب و ناباروری زنان. مجله علوم رفتاری. ۵، ۱، ۶۰-۵۵٫

‌خدا کرمی، ن؛ هاشمی، س؛ صدیق، ص، حمدیه، م و طاهری پناه، ر. (۱۳۸۸). تجربه زندگی با ناباروری: یک بررسی پدیدار شناختی. ‌فصل‌نامه باروری و ناباروری. دوره ۱۰، شماره ۴: ۲۹۷-۲۸۷٫

خدادادی، م. (۱۳۸۳). هنجاریابی پرسشنامه شیوه های مقابله با استرس (لازاروس – فولکمن) و مقایسه این شیوه ها بین دانشجویان دختر و پسر. پایان نامه کارشناسی ارشد روان شناسی. تهران، دانشکاه آزاد اسلامی واحد رودهن، دانشکده علوم انسانی.

خوارزمی، ش. (۱۳۸۲). بهبود کیفیت زندگی و آموزش خود زندگی، نشریه تدبیر. شماره ۱۳۲٫

دریکوند مقدم، ا؛ دل پیشه، ع؛ سایه میری، ک. (۱۳۹۲). بررسی میزان ناباروری در ایران به روش مرور سیستماتیک. مجله زنان، مامایی و نازایی ایران، دوره ۱۶، شماره ۸۱: ۷-۱٫

دلاور، ع. (۱۳۸۳). مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی. تهران. انتشارات رشد.

رجوعی، م. (۱۳۷۶). جنبه‌های روانشناختی ناباروری. پژوهش‌های روانشناختی. سال ۴٫شماره ۳-۴٫ ص۷۲-۸۵٫

مبانی نظری سبک­ هویت

دوران نوجوانی از قدیم دورانی دشوارتر از دوران کودکی تلقی شده است. شاید ‌به این دلیل که در این دوران تغییرات قابل توجهی از نظر جسمی، روان شناختی، شناختی و هیجانی در روابط اجتماعی در نوجوان رخ می­دهد. تحولات پیچیده علوم، فنون و فرهنگ و ارتباط آن­ها از طریق شبکه­ های ارتباطی ابعاد گوناگون حیات انسان را تحت تاثیر قرار داده و او را با نیازها، شرایط پیچیده و جدید روبرو ‌کرده‌است(شهرآرای،۱۳۸۴). “رشد در دوره نوجوانی ناشی از تعامل عوامل چند گانه زیستی، روان شناختی، اجتماعی، میان فردی، فرهنگی و تاریخی بوده و توجه به هر یکی از این عوامل به تنهایی نمی­تواند تصویر درستی از این تغییرات را به ما ارائه دهد. افراد در این مرحله سنی در معرض بسیاری از این مشکلات رفتاری و روانی قرار دارند. در دوره نوجوانی ضعف در تصمیم ­گیری در زمینه­هایی مانند مدرسه، روابط با جنس مخالف و مواد مخدر نتایج منفی­تری از دوران کودکی را در بر داشته همچنین نوجوان بیشتر برای تصمیم ­گیری­ها و نتایج کارهای خود نسبت به دوره کودکی مسئول ‌می‌باشد” (پترسون، ۱۹۸۸؛ به نقل از دستجردی، ۱۳۸۶). هیچ چیز در دنیا برای نوجوان و جوان به اندازه سوالاتی که به هویت او مربوط می شود نگرانی و دلواپسی ایجاد نمی­کند. این که او به گمان خویش، چگونه انسانی است و درباره استنباط دیگران درباره خود چه احساسی دارد، او را برای ((تسلط بر خود)) به تلاش وا می‌دارد. درک هویت خود مستلزم تقابلی روانی – اجتماعی است. به عبارت دیگر نوجوان باید بین تصویری که از خودش دارد و تصویری که از استنباط و انتظار دیگران از خودش دارد، هماهنگی ایجاد کند. نوجوان زمانی به ایجاد هویت دست می­یابد که ارزش های خود را انتصاب و نسبت به اهداف یا افراد خاصی احساس وفا داری می­ کند. “بررسی ها نشان داده‌اند که رفتارهای پر خطر در دوران نوجوانی افزایش می­یابند و گرایش به تنوع رفتارهای پر خطر و یا پرداختن به چندین رفتار پرخطر با هم در این دوران دیده می شود برای نمونه ممکن است سو مصرف مواد و روابط جنسی ناایمن با هم رخ دهند” (فارل، وانیش، هوارد ، ۱۹۹۲؛ به نقل از دستجردی، ۱۳۸۶).

هویت

در مطالعه شخصیت انسان «هویت» جنبه اساسی و درونی است که به کمک آن فرد با گذشته خود ارتباط یافته، در زندگی احساس تداوم و یکپارچگی می­ کند. شکل گیری هویت، ترکیبی از مهارت‌ها، جهان بینی و همانندسازی­های دوران کودکی است که به صورت یک کل کم و بیش منسجم، پیوسته و منحصر به فرد در می‌آید که برای فرد، حس تداوم گذشته و جهت گیری به سوی آینده را فراهم می‌سازد. اریکسون بر این باور است که شکل گیری و پذیرش هویت فرد، تکلیفی به طور کامل دشوار و اضطراب­زاست. افرادی که به هویتی قوی دست می­یابند، برای رویارویی با مسائل بزرگسالی آماده می‌شوند و افرادی که نمی ­توانند به چنین هویتی دست یابند، بحران هویت را تجربه می‌کنند. چنین افرادی نمی­دانند که چیستند، به کجا تعلق دارند یا می­خواهند به کجا بروند. در نتیجه ممکن است از مسیر بهنجار زندگی، تحصیل، شغل و ازدواج کناره­گیری کنند (کشاورزی، ۱۳۸۸). شکل­ گیری هویت تحت تأثیر عوامل بین فردی است که شامل ظرفیت­های ذاتی خود فرد و اکتساب ویژگی­های شخصیتی است. ‌بنابرین‏ همان قدر که شخص با افرادی که مورد احترام او هستند و به نصیحت­های آن ها گوش می‌دهد، همانند­سازی می­ کند و همچنین همانقدر که فرد از عوامل فرهنگی که شامل ارزش­های اجتماعی گسترده بوده و فرد در زمان رشد در معرض آن ها قرار می‌گیرد پیروی می‌کند، شکل گیری هویت او موفقیت­آمیز خواهد بود (نجاین و همکاران، ۲۰۰۷). دستیابی موفقیت آمیز به هویت موجب اولین تکلیف بزرگسالی یعنی رشد احساس صمیمیت حقیقی می شود.ناکامی در دستیابی به هویت به عدم صمیمیت و فاصله گذاری منجر می شود. فاصله گذاری به آمادگی برای فاصله گرفتن از مردم و موقعیت­هایی که ممکن است به طور مناسبی هویت فرد را نقض می‌کند اطلاق می شود. ‌بنابرین‏ حل موفقیت آمیز مباحث هویت نه تنها برای سلامت فرد مفید است بلکه برای روابط آن ها نیز اهمیت دارد. طبق نظر اریکسون صمیمیت اصیل و واقعی تنها بعد از شکل گیری هویت ایجاد می شود. ایجاد مفهومی از خود شرط لازم و قدم اول برای صمیمیت است که به صورت توانایی داشتن روابط دوجانبه با دیگر افراد تعریف می شود. دو جانبه بودن ‌به این مفهوم است که هر دو شخص باید همزمان نیازها، احساسات و افکار دیگری را آن چنان که به نیازها و افکار خود توجه دارند، مورد توجه قرار دهند(شوارتز،۲۰۰۱). باز شناسی مفهوم هویت نیازمند عطف توجه به ((شخصیت)) است. شخصیت عبارتند از: مجموعه ­ای از خصوصیات مختلف فرد مانند ساختمان بدنی، خلق، رفتار، علایق، گرایش ها و توانایی ها و استعدادهای فرد. هویت در واقع همان شخصیت است که مورد آگاهی درونی قرار گرفته. احساس شخصیت را می توان هویت نامید. با توجه ‌به این تعریف باید به دو نکته تأکید کرد: هویت امری عقلانی و عاطفی است و تفسیری است سنجیده و قانع کننده از شخصیت و ابعاد آن. هویت از یک سو امری درونی است و از سوی دیگر وابسته به عوامل فراوان بیرونی که بر نگرش و تفسیر آدمی اثر می‌گذارد (شهرآرای،۱۳۸۴).

هویت و بحران هویت

سلامت شخصیت در گرو سازگاری آدمی با محیط اجتماعی پیرامون و رعایت امور اجتماعی و نیز تفسیر متوازن و سازگار از خود، جامعه و ارزش هاست. هنگامی که در این فرایند خللی وارد شود نابهنجاری و اضطراب روانی نمودار خواهد شد و آن گاه که این اختلال مضاعف شود و پیامدهای ویرانگری بیافریند می توان آن را بحران نامید. از این رو هویت سالم و آرام در جایی معنی می‌یابد که شخص از نگرش یک دست و سنجیده ای از خویشتن و جهان بهره­مند باشد و عناصر سازنده شخصیت وی از سازگاری برخوردار باشند (شهرآرای، ۱۳۸۴).

پایه های نظریه هویت

الف ) فروید

فروید (به نقل از شولتز، ۲۰۰۱)، یکی از اولین روان شناسان نظریه پردازی است که سوال بنیادی ((تعریف خود)) را مطرح کرد. فروید بر این باور بود که احساس فرد از خود، از درون فکنی های والدین در طول پدید آیی فرا خود و در پایان تعارض اودپیی شکل ‌می‌گیرد. فروید نه تنها معتقد بود که این درون فکنی­ها پایه ((تعریف خود)) فرد در طول دوره کودکی را شکل می­دهد، بلکه این همانند سازی ها به طور معناداری در طول نوجوانی یا بزرگسالی تغییر نکرده و حفظ می شود. وی بر این باور بود که مفهوم خود فرد، تابعی از فرآیندهای همانند سازی مهمی است که در طول سال­های پیش دبستانی اتفاق می افتد.

ب ) اریکسون

اگر چه فروید درباره همانندسازی و دیگر فرآیندهای مشابه هویت مطالبی نوشت، اولین نوشته های روان کاوانه که شکل­ گیری هویت را امری فراتر از همانندسازی کودکی و درون سازی والدینی تبدیل کرد، آن­هایی بودند که اریکسون در کتاب خود با عنوان ((کودک و جامعه)) آورده است. او بر این باور بود که وجود عناصر انتخاب شده هویت، کودک را از نوجوان و بزرگسال متمایز می­ کند. وی بر این نکته تأکید می­ کند که ((انسجام هویت، پایان کودکی را نشان می­دهد)) (مارسیا، ۱۹۹۳؛ به نقل از شولتز، ۲۰۰۱).

۱-۵- چارچوب نظری تحقیق

هدف نهایی تحقیقات مختلف در زمینه ساختار سرمایه و روش های مختلف تامین مالی، دستیابی به ساختار سرمایه بهینه در هر نهاد و سازمان با توجه به ماهیت کاری و فعالیت آن سازمان می‌باشد. آنچه که در این بین و قبل از طراحی مدل بهینه ساختار سرمایه از اهمیت بالایی برخوردار است، کشف ارتباط بین نوع مالکیت در هر سازمان با روش های مختلف تامین مالی می‌باشد. در واقع بررسی ارتباط بین روش های مختلف تامین مالی و نوع مالکیت، پیش نیاز دستیابی به ساختار سرمایه بهینه در هر سازمان می‌باشد و پیش‌بینی منابع تامین اعتبار آتی در سازمان‌ها خواهد شد. لذا در این تحقیق با درک ضرورت و اهمیت این موضوع، درصدد تبیین رابطه روش های مختلف تامین مالی و ساختار مالکیت در شرکت‌های بورسی هستیم.در این راستا، با درنظر گرفتن شرکت‌های فعال در بورس کشور با توجه به نوع فعالیت و شیوه های تامین مالی، از سه روش تامین مالی : انتشار سهام عادی، انتشار اوراق مشارکت و دریافت تسهیلات بانکی به ‌عنوان متغیرهای وابسته تحقیق و همچنین از سه نوع مالکیت : مالکیت نهادی، مالکیت حقیقی و تمرکزمالکیت به عنوان متغیرهای مستقل تحقیق استفاده شده است، برای تصریح بهتر مدل نیز از برخی متغیرهای کنترلی همچون اندازه شرکت، نسبت بازده سرمایه گذاری ها^[۳] و اهرم ها^[۴] استفاده شده است.

با توجه به توضیحات مطرح شده می توان مسئله اصلی در این تحقیق را بررسی رابطه بین نوع مالکیت و انواع روش­های تامین مالی در شرکت‌ها تعریف نمود. ‌بنابرین‏ سوال اصلی این تحقیق عبارت است از اینکه: نوع مالکیت شرکت­های بورسی چه تاثیری بر انتخاب روش­ های تامین مالی (انتشار سهام، انتشار اوراق مشارکت و دریافت تسهیلات بانکی) خواهد داشت؟

۱-۶-مدل مفهومی تحقیق

مدل‌های تحقیق ‌در مورد هر یک از مفروضات به شرح زیر خواهد بود.

الف) مدل اول تحقیق:

برای آزمون فرضیه اصلی اول و سه فرضیه فرعی مرتبط به آن از مدل اول تحقیق استفاده می شود. معادله رگرسیونی که برای بررسی ارتباط ترکیب سرمایه و تامین مالی از طریق انتشار سهام مورد استفاده قرار می‌گیرد به صورت زیر می‌باشد(لین و همکاران، ۲۰۱۳):

SI_it = β_۰ + β_۱IOWN_it + β_۳COWN_it + β_۴INST_it +β_۵ROA_it + β_۶SIZE_it + β_۷LEV_it + ε_it

که در آن:

β_۰به عنوان ضریب ثابت، عرض از مبدأ یا مقدار ثابت

β_iمیزان اثر هر یک از متغیرها را بر متغیر وابسته نشان می‌دهد، به عبارتی بیانگر شیب معادله است.

i بیانگر شرکت‌های مورد مطالعه و t بیانگر سال می‌باشد.

SI بیانگر میزان سهام عادی منتشر شده تقسیم بر کل دارایی های شرکت که به شرح زیر محاسبه می شود:

SI _it =
مبلغ سهام عادی منتشر شده
ارزش دفتری کل دارایی‌ها

IOWN بیانگر میزان مالکیت سهام‌داران حقیقی در شرکت است.

COWN نشادهنده میزان تمرکز مالکیت می‌باشد.

INST بیانگر میزان سهام‌داران نهادی در شرکت است.

ROA متغیر کنترلی مدل در نظر گرفته می شود و بیانگر نسبت بازده حقوق صاحبان سرمایه نسبت به سرمایه شرکت است. که به شرح زیر محاسبه می شود:

ROA _it =
سود خالص
ارزش دفتری کل دارایی‌ها

SIZE که به عنوان متغیر کنترلی در مدل در نظر گرفته می شود و از طریق لگاریتم طبیعی ارزش دفتری کل دارایی ها محاسبه می شود.

LEV به عنوان متغیر کنترلی در مدل در نظر گرفته می شود، اهرم مالی شرکت است که از نسبت ارزش دفتری بدهی ها به ارزش دفتری کل دارایی ها به دست می‌آید. محاسبه آن به شرح زیر است:

LEV _it =
ارزش دفتری بدهی‌ها
ارزش دفتری کل دارایی‌ها

ε_itبیانگر خطای تصادفی شرکت i در پایان سال t می‌باشد.

ب) مدل دوم تحقیق:

برای آزمون فرضیه اصلی دوم و سه فرضیه فرعی مرتبط به آن از مدل دوم تحقیق استفاده می شود. معادله رگرسیونی که برای بررسی ارتباط ترکیب سرمایه و تامین مالی از طریق انتشار اوراق مشارکت مورد استفاده قرار می‌گیرد به صورت زیر می‌باشد(لین و همکاران، ۲۰۱۳):

BI_it = β_۰ + β_۱IOWN_it + β_۳COWN_it + β_۴INST_it +β_۵ROA_it + β_۶SIZE_it + β_۷LEV_it + ε_it

که در آن:

BI بیانگر میزان اوراق مشارکت منتشر شده تقسیم بر کل دارایی های شرکت که به شرح زیر محاسبه می شود:

BI _it =
مبلغ اوراق مشارکت منتشر شده
ارزش دفتری کل دارایی‌ها

و سایر متغیرها همانند مدل اول تعریف و محاسبه خواهند شد.

ج) مدل سوم تحقیق:

برای آزمون فرضیه اصلی سوم و سه فرضیه فرعی مرتبط به آن از مدل دوم تحقیق استفاده می شود. معادله رگرسیونی که برای بررسی ارتباط ترکیب سرمایه و تامین مالی از طریق انتشار اوراق مشارکت مورد استفاده قرار می‌گیرد به صورت زیر می‌باشد(لین و همکاران، ۲۰۱۳):

LI_it = β_۰ + β_۱IOWN_it + β_۳COWN_it + β_۴INST_it +β_۵ROA_it + β_۶SIZE_it + β_۷LEV_it + ε_it

که در آن:

LI بیانگر میزان تسهیلات مالی دریافتی از بانک‌ها و سایر مؤسسات مالی و اعتباری تقسیم بر کل دارایی های شرکت که به شرح زیر محاسبه می شود:

LI _it =
مبلغ تسهیلات مالی دریافتی
ارزش دفتری کل دارایی‌ها

و سایر متغیرها نیز همانند مدل اول تعریف و محاسبه خواهند شد.

۱-۷- فرضیه‌ها

فرضیه اصلی اول:

بین ترکیب مالکیت و میزان تامین مالی از طریق انتشار سهام در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

این فرضیه شامل ،فرضیه های ۱تا ۳ به شرح ذیل می‌باشد:

فرضیه فرعی اول: بین مالکیت نهادی و میزان تامین مالی از طریق انتشار سهام در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه دوم فرعی: بین مالکیت حقیقی و میزان تامین مالی از طریق انتشار سهام در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه سوم فرعی: بین تمرکزمالکیت و میزان تامین مالی از طریق انتشار سهام در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه اصلی دوم:

بین ترکیب مالکیت و میزان تامین مالی از طریق انتشار اوراق مشارکت در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

این فرضیه شامل ،فرضیه های ۱تا ۳ به شرح ذیل می‌باشد:

فرضیه فرعی اول: بین مالکیت نهادی و میزان تامین مالی از طریق انتشار اوراق مشارکت در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه دوم فرعی: بین مالکیت حقیقی و میزان تامین مالی از طریق انتشار اوراق مشارکت در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیه سوم فرعی: بین تمرکزمالکیت و میزان تامین مالی از طریق انتشار اوراق مشارکت در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد.