این فصل شامل دو بخش توصیف یافته ها و آزمون فرضیه‌های تحقیق می‌باشد. در بخش اول، ویژگی‌های عمومی افراد نمونه توصیف و نتایج ویژگی‌های آن­ها در قالب جداول و نمودار ارائه شده است. در بخش دوم، فرضیه‌های تحقیق با بهره گرفتن از آزمون‌های آماری مربوطه تجزیه و تحلیل شده است.

۴-۲- تجزیه و تحلیل داده ­ها

۴-۲-۱- اطلاعات و ویژگی­های توصیفی آزمودنی­ها

جدول۴-۱:توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن

گروه سنی
فراوانی
درصد
زیر ۲۵ سال
۳
۴
۲۵ تا۳۵ سال
۱۰
۱۳
۳۶ تا۴۵ سال
۳۹
۴۸
۴۶ تا ۵۰ سال
۲۳
۲۹
بالای ۵۰ سال
۵
۶
جمع
۸۰
۱۰۰

منبع: (یافته های پژوهش،۱۳۹۴).

طبق نتایج جدول (۴-۱) ۴ درصد پاسخگویان با کمترین فراوانی زیر ۲۵ سال و ۴۸ درصد پاسخگویان با بیشترین فراوانی ۳۶ تا ۴۵ سال دارند.

نمودار ۴-۱: سن پاسخگویان

منبع: (یافته های پژوهش،۱۳۹۴).

جدول۴-۲:توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات

میزان تحصیلات
فراوانی
درصد
دیپلم وزیر دیپلم
۱۵
۱۹
فوق دیپلم
۲۶
۳۳
لیسانس
۳۴
۴۲
فوق لیسانس
۴
۵
دکتری
۱
۱
جمع
۸۰
۱۰۰

منبع: (یافته های پژوهش،۱۳۹۴).

طبق نتایج جدول (۴-۲) ۱ درصد پاسخگویان با کمترین فراوانی مدرک دکتری دارند و ۴۲ درصد پاسخگویان با بیشترین فراوانی مدرک لیسانس دارند.

نمودار۴-۲:میزان تحصیلات پاسخگویان

منبع: (یافته های پژوهش،۱۳۹۴).

جدول ۴-۳: ویژگی­های فردی آزمودنی­ها

مدرک تحصیلی
رشته تحصیلی
متغیر

فوق لیسانس ودکتری
لیسانس
دیپلم و فوق دیپلم
سایر رشته­ ها
فنی و مهندسی
مدیریت/ اقتصاد
حسابداری/ مالی
۵
۷
۳
۰
۲
۶
۷
شعبه مرکزی
۰
۲
۲
۰
۰
۱
۳
شعبه علوی
۰
۲
۳
۱
۱
۱
۲
شعبه چهارراه رسولی
۰
۳
۲
۰
۱
۲
۲
شعبه امام خمینی
۰
۱
۴
۰
۰
۲
۳
شعبه خیام
۰
۳
۳
۱
۱
۲
۲
شعبه شهید طباطبایی
۰
۲
۳
۲
۰
۱
۲
شعبه ۱۵ خرداد
۰
۲
۳
۲
۰
۰
۳
شعبه مصطفی خمینی
۰
۱
۳
۲
۰
۰
۲
شعبه خ سیستان
۰
۱
۳
۱
۱
۱
۱
شعبه چهارراه سعدی
۰
۳
۲
۲
۱
۰
۲
شعبه میدان امام علی
۰
۲
۲
۰
۰
۲
۲
شعبه شهید مزاری
۰
۲
۳
۱
۱
۱
۲
شعبه بلوار جمهوری
۰
۱
۳
۲
۱
۰
۱
شعبه خ کوثر
۰
۲
۳
۱
۱
۱
۲
شعبه بلوار دانشجو
۵
۳۴
۴۱
۱۵
۱۰
۲۰
۳۶
جمع

منبع: (یافته های پژوهش،۱۳۹۴).

جدول ۴-۴: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سابقه خدمت

سابقه خدمت
فراوانی
درصد
زیر ۵ سال
۹
۱۱
۵تا ۱۰ سال
۱۷
۲۱
۱۱تا ۱۵ سال
۲۴
۳۰
بالای ۱۵ سال
۳۰
۳۸
جمع
۸۰
۱۰۰

منبع: (یافته های پژوهش،۱۳۹۴).

طبق نتایج جدول (۴-۴) ۱۱ درصد پاسخگویان با کمترین فراوانی زیر ۵سال و ۳۸ درصد پاسخگویان با بیشترین فراوانی بالای ۱۵ سال سابقه خدمت دارند.

نمودار۴-۳: سابقه خدمت پاسخگویان

منبع: (یافته های پژوهش،۱۳۹۴).

۴-۲-۲- بررسی طبیعی بودن توزیع داده ­ها

برای بررسی نرمال بودن متغیرهای عملکرد مالی در سه بعد مدیریت ارزش، کنترل هزینه و کنترل ریسک و متغیر بانکداری الکترونیک در این پژوهش از آزمون کولموگروف – اسمیرنوف استفاده شده است. نتایج آزمون کولموگروف – اسمیرنوف در جدول ۴-۵ ارائه شده است. با توجه ‌به این که مقدار احتمال آماره کولوموگروف-اسمیرنوف برای تمام متغیرهای پژوهش از ۵% بیشتر است ، لذا برای تمام این متغیرهای پژوهش فرضیه نرمال بودن توزیع متغیرهای پژوهش پذیرفته می­ شود. لازم به ذکر است که برای انجام این آزمون از نرم افزار آماری SPSS نسخه ۲۰ استفاده شده است.

جدول ۴-۵: بررسی نرمال بودن متغیرهای پژوهش

آماره

متغیرها

تعداد
آماره K-S

احتمال آماره K-S

کنترل هزینه
۸۰
۲۵۱/۲
۳۴۰/۰
مدیریت ریسک
۸۰
۱۵۳/۱
۱۷۳/۰
مدیریت ارزش
۸۰
۷۶۴/۱
۲۲۵/۰
اینترنت بانک
۸۰
۰۲۴/۲
۳۱۱/۰
همراه بانک
۸۰
۷۷۱/۱
۲۳۷/۰
خودپرداز
۸۰
۰۱۹/۲
۳۰۷/۰

منبع: (یافته های پژوهش،۱۳۹۴).

همان‌ طور که از جداول ۴-۵ استنباط می­ شود، توزیع نمونه در پژوهش حاضر طبیعی می‌باشد.

۴-۳- یافته های توصیفی

برای بررسی تفاوت بین متغیرها از آمار غیر پارامتریک در قسمت آمار توصیفی از مقایسه مستقیم میانگین­ها، ماکزیمم و مینیمم، انحراف استاندارد، ضریب تغییرات استفاده شده است. آمار توصیفی متغیرهای پژوهش در جدول ۴-۶ ارائه شده است.

جدول ۴-۶: آمار توصیفی متغیرهای پژوهش

شاخص

متغیر

میانگین
میانه
مد
انحراف استاندارد
مینیمم
ماکسیمم
کنترل هزینه
۷۲۸/۰
۷۲۳/۰
۲۶
۲۶۱/۰
۱۲
۳۷
کنترل ریسک
۷۴۸/۰
۷۱۲/۰
۲۹
۰۴۲/۰
۱۶
۳۵
مدیریت ارزش
۷۵۷/۰
۶۶۶/۰
۲۶
۴۰۵/۰
۱۲
۳۵
اینترنت بانک
۶۹۷/۰
۷۱۲/۰
۶۸
۲۷۳/۰
۳۳
۹۷
همراه بانک
۶۹۵/۰
۷۱۳/۰
۶۴
۲۴۹/۰
۲۸
۹۱
خودپرداز
۶۹۲/۰
۷۱۷/۰
۶۱
۲۵۳/۰
۲۳
۹۴

منبع: (یافته های پژوهش،۱۳۹۴).

جهت رفتارهایی به مراتب ناهنجارتر سوق دهد. به همین نحو، رهیافت‌هایی که والدین را از حوزه درمان خارج می‌کند و فقط نوجوان را در نظر می‌گیرد، بی‌اثر است (میکوچی^[۷۱]،۱۹۹۸؛ ترجمه یاسایی،۱۳۸۳).

۳-۴-۲ ارتباطات خانواده

از ربع قرن آخر قرن بیستم، کارشناسان در زمینه ارتباطات بین فردی توجه خود را معطوف به مطالعه نحوه ارتباطات موجود در روابط مختلف کرده‌اند. یکی از این روابط، رابطه های موجود در خانواده است. خانواده از بسیاری جهات برای ارتباطات انسانی بافتی منحصربه‌فرد است. به جای معرفی استعاره وار، خانواده را به عنوان یک سیستم یا یک گروه پردازش اطلاعات، با مجالی برای بده بستان اجتماعی بین اعضای آن می‌دانند. بسیاری از متخصصان خانواده، را به عنوان نوعی مکالمه و گفت و شنود معرفی می‌کنند (فیتزپاتریک^[۷۲]،۲۰۰۴). ارتباطات خانوادگی شیوه ایست که از طریق آن اطلاعات کلامی و غیرکلامی بین اعضای خانواده رد و بدل می‌شود. فرزندان به وسیله آن نحوه ارتباط برقرار کردن با دیگران، تعبیر و تفسیر کردن رفتارهای آن ها به شیوه خاصی در روابط خود با آن‌ ها، عمل کردن و تجربه عواطف را یاد می‌گیرند. انگیزه ها و شیوه های ارتباطاتی والد-فرزندی مدلی از رفتار را فراهم می‌آورد که به مهارت‌ها و رفتارهای ارتباطاتی فرزندان شکل می‌دهد (پیترسون و گرین^[۷۳]،۱۹۹۹).

داشتن ارتباط مؤثر یک خصوصیت مهم و قوی در خانواده های سالم است. تحقیقات نشان داده‌اند که ارتباط بین زن و شوهر والدین و بچه ها و خواهر و برادرها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از طریق ارتباطات خانوادگی به صورت کلامی و غیرکلامی، اطلاعات بین اعضای خانواده رد و بدل می‌شود. ارتباط بعدی از کارکرد خانواده است که شامل توانایی اعضای آن در برقراری روابط و تعاملات صریح و مستقیم و شفاف می‌باشد. عوامل مهم در هر ارتباط شامل: فرستنده، پیام و گیرنده می‌باشد که در هر صورت، وضوح تعاملات بسیار مهم می‌کند. مؤلفان مدل مک مستر، بیشتر ارتباط کلامی را به جهت سهولت سنجش و جمع‌ آوری داده ها مورد تأکید قرار می‌دهند، هرچند به ارتباطات غیرکلامی بی‌توجه نیستند (بارکر^[۷۴]، ترجمه دهقانی و دهقانی،۱۳۷۵). ارتباطات خانوادگی به راه‌های کلامی و غیرکلامی مبادله اطلاعات بین اعضای خانواده، اشاره دارد. ارتباط، افراد را متوجه این مسئله می‌کند که دیگران چه می‌اندیشند و یا چه احساسی دارند و نکته مهم دیگر این است که ارتباط، فقط صحبت کردن نیست، بلکه گوش دادن به دیگران است تا متوجه شویم، آن‌ ها چه می‌گویند. ارتباط مؤثر، تقریباً همیشه در خانواده های سالم و قدرتمند مشاهده می‌شود، در حالی که ارتباط ضعیف معمولاً در خانواده های ناسالم دیده می‌شود. خانواده درمانگران و زوج درمانگران اغلب گزارش می‌کنند که ارتباط ضعیف، وجه مشترک خانواده هایی است که مشکل‌دارند. ارتباط ضعیف، مستقیم و روشن نیست و می‌تواند موجب مشکلات خانوادگی بسیار زیادی شود از جمله: تعارضات خانوادگی شدید، شکست در حل مشکلات، فقدان صمیمیت و پیوند عاطفی ضعیف، ارتباط می‌تواند به دو نوع مختلف تقسیم شود: ابزاری و مؤثر. ارتباط ابزاری، رد و بدل کردن اطلاعات واقعی است که افراد را قادر می‌سازد تا به طور مشترک، عملکرد خانواده رضایت بخشی داشته باشند. ارتباط مؤثر، راهی است برای شریک ساختن دیگران در عواطف خود، به وسیله تک‌تک افراد خانواده (به نقل از خسروی،۱۳۸۹).

بعضی از متخصصان به محیط‌های ارتباطات خانواده به صورت طرحواره نگاه می‌کنند. این طرحواره ها ساختارهای دانشی هستند که نشان از دنیای درون خانواده دارند که مبنایی برای تعبیر و تفسیر اینکه خانواده ها چه می‌گویند و چه می‌کنند، به وجود می‌آورند. طرحواره شامل مجموعه‌ای از عقاید، نگرش‌ها و فلسفه‌ها ‌در مورد زندگی خانوادگی است. هر طرحواره از طریق رفتارهای ارتباطاتی بسیار خاصی مشخص می‌شود. طرحواره های ارتباطات خانواده، توجه، ادراک، حافظه پیام‌ها، برداشت‌های ارتباطاتی ناشی از رفتارها و پیامدهای روانی اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. کلارک و شیلدز^[۷۵](۱۹۹۷) بر این باورند که اعضای خانواده الگوهای ارتباطات را برای سازماندهی خود و شیوه های قابل پیش‌بینی رفتار به کار می‌برند. الگوهای ارتباطات خانواده متمایز از یکدیگرند. شناخت این الگوها به شناخت بعضی از جنبه‌های عملکرد خانواده کمک می‌کند. در واقع شناخت انواع مختلف الگوها و سبک‌های ارتباطات خانواده علاوه بر توصیف به پیش‌بینی و توضیح عملکرد خانواده و توصیه ها و تجویزهای مربوط به آن هم کمک می‌کند (به نقل از خسروی، ۱۳۸۹).

۴-۴-۲ مهارت‌های ارتباطی

مهارت‌های شناختی نیازمند برقراری ارتباط مؤثر از قبیل نگاه کردن به فرد در حال تعامل و بررسی فرض‌ها و عقاید ‌در مورد آنچه که اتفاق می‌افتد است (بارک^[۷۶]،۱۹۹۴). ریشه کن کردن فرض‌ها یا عقاید لازم نیست و یا ممکن نیست بلکه در عوض تشخیص آن‌ ها و فهم این که آن‌ ها در این موقعیت کاربرد دارند یا ندارند مهم است. نویسندگان علوم رفتاری پیشنهاد می‌کنند که به طور کلی ارتباط انسان به عنوان هر پیام یا اطلاعاتی در نظر گرفته می‌شود که بین اعضای یک گروه از دو نفر یا بیشتر مبادله می‌شود. این وسیله‌ای برای تعامل اجتماعی است که فرایند انتقال احساس، نگرش‌ها، عقاید حقیقی و ایده ها بین افراد است.

هر چند زبان نخستین ابزار ارتباط است اما تنها وسیله ارتباطی نیست. ارتباط غیرکلامی شامل بینایی و تمام سر نخ‌ها و سمبل های غیر زبانی می‌شود که توسط افراد در دادن و گرفتن معانی به‌کاربرده می‌شود. ارتباط بین فردی ممکن است شامل تمام ابزارهایی شود که به وسیله آن افراد بر روی یکدیگر تأثیر می‌گذارند و یکدیگر را درک می‌کنند. ارتباط بین فردی شکل‌های فراوانی دارد و در سطوح هشیار، نیمه هوشیار و ناهشیار مورد تعامل قرار می‌گیرد (بارک،۱۹۹۴). مهارت‌های ارتباطی مجموعه‌ای از توانمندی‌های ذهنی و رفتاری که برقراری ارتباط کارآمد و مناسب منجر می‌شود، کارآمد به معنی دست یافتن به اهداف ارتباط و مناسب به معنی انطباق با شرایط و افراد مختلف است (وود^[۷۷]،۱۳۷۹). در این پژوهش مهارت‌های ارتباطی شامل مهارت‌های ارتباط غیرکلامی (گشاده‌رویی، تماس چشمی، رعایت فاصله میان فردی مناسب، لحن صدا، ظاهر فیزیکی مناسب و…) و مهارت‌های ارتباط کلامی (صحبت کردن و گوش دادن) است.

۱-۴-۴-۲ ارتباط کلامی

ارتباط کلامی به لغات نوشته‌شده یا صحبت شده گفته می‌شود. در ارتباط کلامی، معنا نه فقط از خود کلامات بلکه از روش کنار هم قرار گرفتن آن‌ ها به صورت جمله، پاراگراف و…مشتق می‌شود. گروهی از کلمات مانند ترکیب کلمات، ضرب‌المثل ها، کلیشه‌ها، شعارها، معنای ویژه‌ای دارند یا بیش از آنچه واقعاً می‌گویند، معنی می‌دهند (رعیت رکن‌آبادی،۱۳۸۷). مهارت‌های ارتباط کلامی مؤلفه‌های مختلفی دارد که برخی از آن‌ ها عبارت‌اند از: تقویت‌های کلامی، مهارت‌های سؤال کردن، انتخاب واژه های مناسب.

تقویت کلامی: کانال ارتباطی یکی از منابع نیرومند تقویت است. منظور از تقویت‌کننده های کلامی، کلمه‌هایی هستند که فرد برای تشویق رفتارها یا فعالیت‌های دیگران بر زبان می‌آورد و به طور کلی به سه دسته تقسیم می‌شوند که عبارت‌اند از:۱) تصدیق/تأکید ۲) تحسین/حمایت ۳) توسعه پاسخ (هارجی^[۷۸] و همکاران، ترجمه فیروز بخت و بیگی،۱۳۸۴).

پژوهش حاضر به منظور بررسی تاثیر فشارهای شغلی برعملکرد معلمان زن مقطع متوسطه دوم تهیه و تدوین گردیده است. گردآوری داده ­ها در این پژوهش به روش توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری این تحقیق را کلیه معلمان آموزش پرورش زن به تعداد ۲۸۵ نفر تشکیل داده‌اند که بر اساس جدول تعیین حجم نمونه کرجیسی مورگان تعداد ۱۶۲ نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقه­ای انتخاب شدند. ابزار اندازه ­گیری این تحقیق پرسشنامه محقق ساخته که دارای ۳ بعد مسئولیت پذیری، شخصیت اجتماعی و وضعیت روحی و روانی می‌باشد، استفاده شده است. روش تجزیه و تحلیل داده ­ها با آمار توصیفی و آمار استنباطی (شامل: آزمون تی تک نمونه ای) با بهره گرفتن از نرم افزار spss انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد میانگین نمرات تمام مؤلفه‌ های فشارهای شغلی معلمان بیشتر از حد متوسط می‌باشد.

فصل اول

کلّیّات پژوهش

مقدمه

کار و فعالیت معلمان در مدارس جنبه ای از زندگی است که صرف نظر از منابع مالی برخی از نیازهای اساسی آدمی نظیر تحرک روانی و بدنی، نیازهای اجتماعی و احساسات خود ارزشمندی را ارضاء
می­ کند با وجود این کار و فعالیت در مدارس و سازمان­ها می ­تواند منبع فشار روانی نیز باشد. در دهه اخیر موضوع فشارهای روانی و استرس و آثار آن در مدارس مورد توجه بسیار واقع گردیده است.با وجود این که استرس وفشارهای روانی مثبت نیز وجود دارد و نباید ‌به این عوامل به عنوان یک پدیده منفی نگریست، زمانی که از فشارهای روانی صحبت می­ شود بیشتر به عوارض و جنبه­ های منفی آن توجه می شود. به هر حال فشارهای روانی اثرات فراوانی بر عملکرد و فعالیت­های اعضای سازمان دارد. مدیران، کارکنان و ارباب رجوع سازمان تحت تاثیر فشارهای عصبی دچار حالات روانی خاصی می­شوند و دست به اعمالی می­زنند که مستقیما در فعالیت­ها و بازدهی سازمان منعکس می‌گردد.فشارهای عصبی علاوه بر تاثیرات روانی تاثیرات جسمانی نیز دارند. فشارهای روانی شدید معلمان و اولیاء مدرسه باعث تزلزل در اهداف و راه های نیل به آن می­شوند و بر کارایی دانش آموزان اثر می­گذارند.

امروزه اهمیت نظام آموزش­برای پیشبرد اهداف توسعه کشور نزد سیاستمداران به اثبات رسیده است و بسیار مهم جلوه ‌کرده‌است. در این میان یکی از عمده ترین و شاید جنجال برانگیزترین مفاهیمی که از یک سو تلاش­ های نظری و بنیادی بسیاری را به خود معطوف ساخته و از دگر سو در تمامی منابع نیروی انسانی سازمان­ها اهمیّت زیادی پیدا کرده، استرس و فشارهای روانی بر معلمان است چرا که معلمان، بر بسیاری از متغیرهای سازمانی، تاثیر می­گذارند و زمینه­ رشد و شکوفایی سازمان را فراهم می­نمایند. نظام­های آموزشی درگذر از مسائل کمی و همگانی کردن آموزش ناگزیر از توجه به مسائل کیفی پدیده‌های آموزشی نیازمند توجه به شرایط استرس و فشارهای روانی وارده بر معلمان ‌می‌باشد و ارتقای شخصیتی و ثبات هویتی معلمان را از طریق اصلی‌ترین عامل یعنی پایداری انسانی و تقویت روحیه معلمی به شکوفایی می­رساند.

بیان مسئله

در عصر حاضر که جهان در اوایل قرن بیست و یکم قراردارد، بخش مهمی از فعالیت فردی واجتماعی را تعلیم و تربیت تشکیل می­دهد، به طوری که یونسکو در گزارش جهانی اعلام ‌کرده‌است: تقریباً از هر پنج انسانی که امروز زندگی می­ کند یک نفر یا شاگرد است یا در نظام آموزش رسمی به عنوان معلم خدمت می­ کند. اساس خودکفایی و استقلال هر جامعه ای، برپایه­های وجودی سازمان­ های آموزشی آن جامعه استوار است و در بین تمام نیروهای اثر بخش یک سازمان آموزشی، اغلب صاحب نظران و متفکران مسائل تربیتی معتقدند که معلمان مهمترین عامل مؤثر در جریان تعلیم و تربیت هستند، لذا توجه به نیازهای آن­ها و چگونگی تأمین آن توسط سازمان، می ­تواند منجر به کاهش فشارهای روانی و در نتیجه تعهد سازمانی آنان در سازمان می­گردد(حسینی نسب و همکاران،۱۳۹۱،ص۱۴).

از آنجائی که هر کشوری در مسیر توسعه و پیشرفت همه جانبه خود نیازمند سیستم تعلیم و تربیت کارآمد است و اولین قدم در رسیدن به کادر آموزشی موفق و کارآمد درک عواملی است که بر کیفیت عملکرد معلمان مؤثر است، چرا که رابطه مستقیمی بین فشارهای روانی افراد با عملکرد آنان وجود دارد به طوری­که افرادی که از کار خود رضایت داشته باشند و فشار روانی کمتری داشته باشند کار خود را نیز بهتر انجام خواهند داد و افرادی که از کار خودناراضی باشند کار خود را به درستی انجام نخواهند داد (حسینی نسب و همکاران،۱۳۹۱،ص۱۴). فشار روانی وتأثیر آن بر معلمان در محیط کاری در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. برخی از معلمان فشار روانی را بهانه­ای برای انجام ندادن درست وظایف محوله قرار می­ دهند. بسیاری دیگر فشار روانی زیادی را متحمل می­شوند. معلمانی نیز هستند که برای انجام صحیح کار می­بایست فشار مناسبی برای آنان ایجاد نمود. هدف مدیریت فشار روانی این است که به معلمان کمک می‌کند تا سطح فشار روانی متناسب با توانایی خود را برای انجام صحیح کار دریابند و تا مرحله تغییر آن را حفظ نمایند(حسینی،۱۳۸۸،ص۷۸).

مؤلفه‌ های فشارهای روانی در این پژوهش از دیدگاه های حجتی نیا و پورشافعی درپژوهش انجام شده دانشگاهآزاد اسلامی بیرجند می‌باشد که مورد بررسی قرار گرفته است. ‌بنابرین‏ در این پژوهش محقق به دنبال بررسی این سئوال اساسی است که وضعیت فشارهای شغلی و روش‎های مقابله با آن دربین معلمان زن مدارس متوسطه چگونه می‌باشد؟

اهمیت و ضرروت پژوهش

۲-۵ بحث و تبیین یافته های پژوهشی

نظم جویی شناختی هیجان عامل مهمی در سازگاری با رویدادهای تنیدگی زای زندگی محسوب می شود. این پزوهش با هدف بررسی نقش واسطه ای نظم جویی شناختی هیجان در رابطه با استرس و اضطراب با سلامت روان زنان متأهل شهر کرج صورت گرفت .

۱-۲-۵ فرضیه اول: نظم جویی شناختی هیجان در رابطه بین استرس و سلامت روان نقش واسطه ای دارد.

در فرضیه اول از روش آماری ” رگرسیون چند متغیره ” استفاده شده است. نتایج یافته ها حاکی از آن است که هردو متغیر استرس و نظم جویی شناختی هیجان در پیش‌بینی سلامت روان سهم دارند، ولی استرس سهم بسیار بیشتری در پیش‌بینی سلامت روان دارد (۰۵/۰p<،۶۸/۰ = ) . به عبارتی نظم جویی شناختی هیجان در رابطه بین استرس و سلامت روان نقش واسطه ای دارد. نتایج پژوهش حاضر با نتایج گارنفسکی، تیردز، کرایج، لیگرستی و وان دن کومر،(۲۰۰۴) ؛ ارول اُنگن،) ۲۰۱۰)؛ زلومک و هاهن،) ۲۰۱۰). عبدی و همکاران،(۱۳۹۱)، صفری و همکاران،( ۱۳۹۲ ) ، مارتین و داهلن،( ۲۰۰۵ ) همسو می‌باشد.

۲-۲-۵ فرضیه دوم: نظم جویی شناختی هیجان در رابطه بین اضطراب و سلامت روان نقش واسطه ای دارد.

در فرضیه دوم از روش روش آماری ” رگرسیون چند متغیره ” استفاده شد. نتایج نشان داد که متغیر اضطراب در پیش‌بینی سلامت روان سهم دارد (۰۵/۰p<،۶۶/۰ = )، ولی نظم جویی شناختی هیجان سهمی در پیش‌بینی سلامت روان ندارد (۰۵/۰p>،۰۶/۰- = ) . به عبارتی نظم جویی شناختی هیجان در رابطه بین اضطراب و سلامت روان نقش واسطه ای ندارد. نتایج این پژوهش با یافته های بهرامی، ( ۱۳۹۱)، همسو می‌باشد . همچنین با یافته های امان و همکاران، ( ۱۳۹۲) ، همسو نمی باشد.

۳-۵ محدودیت ها

از محدودیت های پژوهش حاضر این است که، برای تعیین میزان استرس و اضطراب زنان تنها از ابزار خود گزارشی استفاده شد و احتمالاً گزارش ها با سوگیری همراه بوده است، لذا پیشنهاد می شود در تحقیقات آتی از روش های دقیق تر مانند مصاحبه های ساختارمند بالینی، استفاده شود.

۴-۵ پیشنهاد پژوهشی

اهمیت نظم جویی هیجان جهت تعدیل هیجانات به گونه ای است که از انواع هیجان ها نمی توان تعدادی را به عنوان هیجان های مناسب و تعدادی را به عنوان هیجان های نامناسب تفکیک کرد، بلکه باید گفت تمامی هیجان ها در صورت کنترل و نظم جویی، مناسب و مفید و در صورت عدم کنترل و تعدیل ، نامناسب و مضر خواهند بود. به طور کلی آموزش و شناخت صحیح نظم جویی و استفاده بهینه از این هیجان ها می‌تواند به بهبود سلامت روان و کاهش استرس و اضطراب در افراد منجر شود.

از آن جا که پژوهش انجام شده در زمینه نقش واسطه ای نظم جویی در رابطه با استرس و اضطراب و سلامت روان زنان انجام شده، لذا پیشنهاد می شود که این پژوهش در ‌گروه‌های نوجوان که جزء قشر آسیب پذیر جامعه محسوب می‌شوند انجام گردد.

پیشنهاد می شود که در تحقیقات آینده از طرح های مداخله ای به جای طرح های توصیفی استفاده شود، برای نمونه بررسی آموزش راهبردها ی نظم جویی شناختی هیجان در کاهش استرس واضطراب زنان.

۵-۵ پیشنهاد کاربردی

برگزاری همایش ها و کارگاه های آموزشی که بتواند زنان را با عوامل آسیب زای سلامت ذهن و روان و چگونگی به کارگیری از راهبردهای نظم جویی شناختی هیجان آشنا سازد.

فهرست منابع

منابع فارسی

آزاد، حسین( ۱۳۸۴)، آسیب شناسی روانی، تهران انتشارات بعثت.

آقا محمدیان، حمید رضا، (۱۳۸۹)، آموزش رهایی از اضطراب (آرام سازی غیر دارویی)، مشهد: شرکت به نشر، چاپ پنجم.

احمدوند، محمدعلی،( ۱۳۸۲). بهداشت روانی، تهران، نشر دانشگاه پیام نور.

امانی، ملاحت، شیری، اسماعیل، ولی پور، مصطفی، شیری، ولی( ۱۳۹۲)، نقش حساسیت به اضطراب و نظم جویی شناختی هیجان در اضطراب و افسردگی، ‌فصل‌نامه پژوهش در سلامت روانشناختی، دوره ۷، شماره ۱٫

بهرامی، صدیقه، یوسفی، علیرضا، آتش پور، سید حمید، ( ۱۳۹۰)، تأثیر آموزش عملی بر اضطراب و تمرکز دانش آموزان دختر پایه سوم راهنمایی، پایان نامه کارشناسی ارشدریالرشته برنامه ریزی آموزشی، دانشگاه آزاد واحد خوارسگان.

حدادی، روشان، اصغر زاده، فریده،( ۱۳۸۶). مقایسه هوش هیجانی و سلامت روان با اکیفیت روابط در خانواده، ‌فصل‌نامه روانشناسی، شماره ۴، صفحات ۸۷-۶۹٫

حسنی، جعفر،( ۱۳۹۰). بررسی اعتبار و روایی فرم کوتاه پرسشنامه نظم جویی شناختی هیجان، تحقیقات علوم رفتاری، دوره ۹، شماره ۶٫

حمید، نجمه، مزارعی، رقیه، پاک، سحر( ۱۳۹۲)، بررسی ارتباط میان استرس های روزمره ی زندگی و سبک های مقابله ، سلامت روان در بیماران دچار سردرد میگرنی، ‌فصل‌نامه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی زنجان، دوره ۲۱، شماره ۸۴٫

خدارحیمی، سیامک، ( ۱۳۸۴). مفهوم سلامت روان شناختی، تهران، انتشارات جاودان خرد.

دادستان، پریرخ، ۱۳۸۹٫ روان شناسی مرضی تحولی از کودکی تا بزرگسالی، تهران.

دادستان، پریرخ،( ۱۳۸۲)، تنیدگی با استرس و بیماری، تهران، انتشارات رشد.

دیویدسون، نیل، کرینگ، ۲۰۰۴؛ ترجمه دکتر مهدی دهستانی ( ۱۳۸۸). آسیب شناسی روانی، نشر ویرایش، چاپ یازدهم.

ساراسون، ایروین، جی، باربارا( ۱۳۸۱)، روانشناسی مرضی، ترجمه نجاریان و همکاران، تهران، انتشارات رشد.

سامانی، صادقی( ۱۳۹۰). خصوصیات روانسنجی پرسشنامه نظم جویی شناختی هیجان، ‌فصل‌نامه روانشناسی و روش های آن، شماره ۱، صفحات ۶۲-۵۱٫

سیاح، مهدی، اولی پورف علیرضا، اردمه، علی، اردمه، شهیدی، شکوه، یعقوبی عسگر آباد، اسماعیل،( ۱۳۹۳)، پیش‌بینی سلامت روان و عملکرد تحصیلی دانشجویان از طریق راهبردهای شناختی تنظیم هیجان در

1. 1. General Adaptation Syndrom ↑

1. 1. Alarm reaction stage ↑

1. 1. Resistance stage ↑

1. 1. Exhaustion stage ↑

1. 1. Kaplan & cadouc ↑

1. 1. Humanistic paradigm ↑

1. 1. Authenticity ↑

1. 1. Self- actualize ↑

1. 1. Ryff ↑

1. 1. Self- acceptance ↑

1. 1. Positive relations with orthe ↑

1. 1. Autonomy ↑

1. 1. Independent ↑

1. 1. Self-detemined ↑

1. 1. Freud ↑

1. 1. Id ↑

1. 1. Ego ↑

1. 1. Superego ↑

در این راستا، برخی تالاب ها در فهرست میراث طبیعی جهانی به ثبت رسیده اند. از جمله تالاب ها پانتانال برزیل، جنگل های سوندرا بانز در بنگلادش، پارک ملی توباتاها در فلیپین و دلتای دانوب در رومانی.^۱

______________________________

^۱ برای مطالعه بیشتر رجوع شود به:

http:// whc.Unesco.org/en/list.

گفتار سوم: کنوانسیون حفاظت از گونه های وحشی مهاجر (کنوانسیون بن) ۱۹۷۹

در طول قرن بیستم، پذیرش تدریجی حفاظت از گونه ها توسط جامعه بین‌المللی استمرار داشته است که به موجب آن، گونه های مهاجر باید با عنوان منابع تقسیم شده مورد توجه قرار گیرند و برای دسته ای از دولت ها باید اجرای مسئولیت مشترک پیش‌بینی شود. یک رشته معاهدات دو جانبه و چند جانبه برای گونه های خاص منعقد شده است. اما این ها مناطق محدودی از جهان را پوشش می‌دهند و اغلب از مسیرهای استثنایی مهاجرت می‌کنند.

وجود این عوامل، انعقاد یک کنوانسیون جهانی را ضروری ساخت و برای حل مشکلات حفاظت همه گونه های مهاجر در عرصه جهانی دولت ها را مخاطب قرار داد تا با هماهنگی، پاسخ مؤثری در قبال تهدیداتی مثل تخریب زیستگاه های طبیعی، شکار افراطی در طول مسیرهای مهاجرت و تخریب محل تغذیه آن ها، بیابند. (کیس،۲۴۸،۱۳۸۶)

کنوانسیون بن،^۱ مهمترین معاهده راجع به حمایت از گونه های مهاجر است. در توصیه نامه شماره ۳۲ طرح اقدام کنفرانس ۱۹۷۲ استکهلم، اعلام شده بود: «ضرورت دارد معاهده ای بین‌المللی برای حفاظت از گونه هایی که از کشوری به کشور دیگر مهاجرت می‌کند، تهیه شود». در سال ۱۹۷۴ جمهوری فدرال آلمان در تهیه پیش نویس اولیه چنین معاهده ای پیشقدم شد و آن را به همه دولت ها ارائه کرد. (دکلم و شین،۲۹۷،۱۳۸۶) متن نهایی آن را در ۱۹۷۹ تنظیم و به تأیید دولت های شرکت کننده در کنفرانسی که در بن آلمان تشکیل گردید، رسید. ^۲

این کنوانسیون این مسئله را مورد شناسایی قرار داده است که مدیریت کارآمد گونه های مهاجر نیازمند اقدام مشترک از طریق همه دولت های زیستگاه است. همچنین فراهم کردن چارچوبی که بر اساس آن، دولت های زیستگاه اقدامات جداگانه یا مشترکی برای حفاظت گونه های مهاجر خشکی، دریایی و هوایی زیستگاه های آن ها اتخاذ کنند مورد شناسایی قرار گرفته است.

______________________________

^۱ Convention on the Conservation of Migaratory Species Wild Animals (CMS)

^۲ کنوانسیون حفاظت از گونه های وحشی مهاجر، در ژوئن ۱۹۷۹ در بن آلمان امضا و در نوامبر ۱۹۸۳ اجرایی شد. هم اکنون ۱۱۳ دولت عضو آن هستند.

کنوانسیون دارای دو پیوست است. پیوست (۱) در برگیرنده گونه هایی است که «در معرض انقراض» هستند.^۱ از دولت ها خواسته شده است که از گونه های این فهرست به دقت حمایت کنند؛ زیستگاه آن ها را تحت مراقبت قرار دهند و در صورت لزوم آن زیستگاه ها را بهبود بخشند؛ موانع مهاجرت را مرتفع سازند و تمام عواملی که این گونه را به خطر می اندازد ، تحت کنترل خود بگیرند. اقدام دیگری که کشورهای مسیر مهاجرت گونه های پیوست (۱)، متعهدند انجام دهند ممنوع کردن شکار و صید آن هاست. البته استثنائاتی وجود دارد. برای مثال برای شکار و صید سنتی بومیان یا برای اهداف علمی اجازه شکار یا زنده گیری شده است.^۲ نام هیچ گونه ایی، از پیوست (۱) پاک نمی شود مگر اینکه به اثبات برسد که از خطر انقراض رهایی یافته است؛ البته تا کنون هیچ اتفاقی نیافتاده است. (vagg,2009,8)

‌بنابرین‏ تکلیف اصلی دولت ها به موجب این معاهده، ممنوع کردن شکار و صید آن ها در مسیر مهاجرت و مراقبت از زیستگاه گونه های مهاجر است. این زیستگاه ها شامل تمام مناطق و نقاطی می‌شوند که گونه های مهاجر در آن ها به طور موقت توقف می‌کنند.

پیوست (۲)، شمار بزرگی از گونه هایی را فهرست ‌کرده‌است، که البته پرندگان بیشترین آن ها را شامل می‌شوند. گونه هایی که برای حمایت در این پیوست جای می گیرند، «وضعیت نامطلوبی» دارندکه حفاظت و مدیریت آن ها نیازمند همکاری بین‌المللی و انعقاد موافقت نامه های بین‌المللی خاص است. در این راستا کنوانسیون، دولت هایی را که در سرزمینشان در مسیر مهاجرت این گروه قرار دارد، تشویق ‌کرده‌است که با انعقاد موافقت نامه ایی ویژه میان یکدیگر، وضعیت را به صورت مطلوب و مناسب درآورند. در واقع، شیوه معمول در کنوانسیون های چارچوبی و بستر ساز، در آن به کار رفته است.

کنفرانس اعضای کنوانسیون، رکن تصمیم گیرنده درباره اجرای کنوانسیون است و حرکت در جهت دستیابی به اهداف مندرج در آن هدایت می‌کند. کنفرانس اعضا، تقریبا هر سه سال یکبار تشکیل جلسه می‌دهد.

______________________________

^۱ بند ۱ ماده ۳ کنوانسیون بن.

^۲ بند ۵ ماده ۳ کنوانسیون بن.

کنوانسیون دبیرخانه ایی نیز دارد که توسط یونپ اداره می شود و مقر آن در آلمان و در شهر بن آلمان جای گرفته است. کنفرانس اعضا به استناد اختیار مندرج در ماده ۸ کنوانسیون، یک «شورای علمی» را تأسيس ‌کرده‌است که راهنمایی های علمی مختلفی را به دولت های متعاهد توصیه می‌کند و به کنفرانس اعضا نیز مشورت می‌دهد. علاوه بر این سه رکن، کمیته ای برپا شده است که با ترکیبی از نمایندگان هر منطقه، رهنمودها و راهبردهای لازم را، در دوره زمانی میان کنفرانس ها، اعلام می‌کند.

به موجب ماده یک کنوانسیون بن، دولت های طرف معاهده با همکاری یکدیگر از گونه های کمیاب و گونه های مهاجر حمایت به عمل خواهند آورد. به تعبیر دیگر گونه های مورد حمایت بین‌المللی بر اساس این کنوانسیون دو دسته هستند. یک دسته گونه های غیر مهاجر در معرض انقراض و کمیاب می‌باشند و دسته دیگر گونه های مهاجری اند که از وضعیت حفاظتی نامطلوبی برخوردارند اما کمیاب نیستند.

از آنجا که تالاب ها، همواره بستر و مکانی برای گونه های مهاجر بوده است، کنوانسیون بن را می توان ابزاری حقوقی در بحث تئوریزه کردن تعهدات دولت ها در حفاظت از محیط زیست تالاب ها دانست. این امر موجب گردیده که میان این کنوانسیون و کنوانسیون رامسر، همکاری های مطلوب و مثبتی صورت گیرد. از این رو بود که در فوریه ۱۹۹۷ دبیرخانه کنوانسیون گونه های مهاجر و دفترکاری رامسر تفاهم نامه ایی را امضا کردند. این تفاهم نامه به دنبال این است که همکاری بین این دو دبیرخانه در زمینه‌های ارتقاء مشترک دو کنوانسیون، اقدام حفاظتی مشترک، جمع‌ آوری، نگهداری و تحلیل اطلاعات و موافقت نامه های جدید ‌در مورد گونه های مهاجر از قبیل گونه های مهاجر در معرض خطر و گونه های با وضعیت حفاظتی نامطلوب است. این رابطه بین دو کنوانسیون به خصوص در ارتباط با همکاری بین دو کنوانسیون رامسر و موافقت نامه های کنوانسیون گونه های مهاجر ‌در مورد حفاظت از پرندگان آبی مهاجر آفریقایی _ اوراسیایی همراه با نتایج مثبتی بوده است. (کولاسوریا،۱۳۹۰،۴۴۶)