راسرواندر ولف و استرابل^[۱۷۷] (۲۰۰۱) دریافتند که برون­ریزی و درون­ریزی کردن مشکلات با نارضایتی رفتاری که یک جنبه از عدم تعامل دانش ­آموز است ارتباط دارد. همچنین در پژوهشی دیگر بر روی دانش ­آموزان دبیرستانی استرالیایی نشان داده شد که تعامل عاطفی حداقل یکسال دیرتر، افسردگی و اضطراب را پیش ­بینی می­ کند (شاکت، ددس، هام و مونتاگ^[۱۷۸]، ۲۰۰۶). تحقیقات تجربی نیز نشان داده است که رضایت از زندگی سطوح بالاتری از تعامل دانش ­آموز را پیش ­بینی می‌کند (فرچ^[۱۷۹] و همکاران، ۲۰۰۵).

اودوم و پورجلالی^[۱۸۰](۱۹۹۶) اظهار می­دارند که شخصیت علاوه بر تاثیری که بر روش یادگیری افراد دارد بر ایجاد دانش به وسیله یادگیرندگان نیز تاثیر گذار است. این موضوع نشان داده است که ویژگی­های شخصیتی با روش های آموزش تعامل می‌کند و دانش عملی و واقعی فراگیران را شکل می­دهد.

در این راستا ‌می‌توان گفت دانش­آموزانی که به توانایی‌های خود اعتماد دارند در یادگیری مشارکت ‌می‌کنند و همین امر به موفقیت بیشتر آنان منجر می­ شود (اسکینر و اسکیمتز، ۱۹۹۳). علاوه بر این، پژوهش­ها نشان داده ­اند کودکانی که در فعالیت­های فوق برنامه مدرسه مشارکت داشتند، عملکرد تحصیلی بهتر و سازگاری شخصی افزون­تری داشته اند و پیش ­بینی شده است که در بزرگسالی نیز عملکردهای مثبتی چون موفقیت تحصیلی در دبیرستان و رفتارهای نوع دوستانه را آشکار کنند (فرر و اسکینر، ۲۰۰۳؛ اسکینر و بیلمونت، ۱۹۹۳، به نقل از هاگز، ژانگ و هیل، ۲۰۰۵). دی راد و شونبرگ^[۱۸۱] (۱۹۹۶) پنج عامل بزرگ شخصیت را با آموزش و تعلیم و تربیت مرتبط می دانند: وظیفه مداری با انضباط در کار ، علاقه به موضوع و توجه و تمرکز بر مطالعه (که از ویژگی‌های تعامل رفتاری – عاطفی است) پیوستگی دارد (شونبرگ، ۱۹۹۵). یادگیرندگانی که از راهبردهای یادگیری استفاده ‌می‌کنند به خوبی در کارهای خود سازماندهی دارند، آنان زمان­بندی را رعایت ‌می‌کنند و با کوشش و تلاش فراوان به مطالعه می­پردازند، این یادگیرندگان دقیق هستند و اهداف روشنی برای مطالعه دارند (انتویزتل وتیت، ۱۹۸۸). وظیفه­مداری مهم­ترین ویژگی فردی است که با موفقیت تحصیلی رابطه دارد (دی فرویت و مرویلد^[۱۸۲]، ۱۹۹۶).

۲-۲-۲- ویژگی­های شخصیتی و مهارت­ های اجتماعی

جویس و مردیت (۲۰۰۷) نشان دادند شخصیت نقش مهمی را در عملکرد عاطفی و هیجانی افراد به عهده دارد. مشخص شده است که افراد با ویژگی روان­رنجورخویی بالا در شیوه ­های منفعلانه و نامناسب مقابله شرکت ‌می‌کنند، در حالی که افراد با ویژگی­های برون­گرایی بالا راهبردهای مقابله­ای فعالانه و کسب حمایت اجتماعی را دنبال ‌می‌کنند (امیرخان و همکاران، ۱۹۹۵؛ کاستا و همکاران، ۱۹۹۳؛ وال رأس و همکاران، ۱۹۹۱ و واتسون و هیوبارد، ۱۹۹۶). به علاوه، اجتماعی بودن، معاشرتی و فعالیت داشتن و پرحرفی ویژگی­هایی است که برون گرایی به وسیله آن ها توصیف می-شود (باریک و مونت، ۱۹۹۱). افرادی که سطح بالای برون­گرایی دارند، آماده پذیرش شناخت ها و عواطف مثبت هستند. همچنین تحقیقات روشن کرده ­اند که اشخاص برون­گرا، انگیزه بالایی برای تعامل با دیگران و صرف وقت بیشتری برای فرایند اجتماعی شدن و استفاده از حمایت اجتماعی دارند (کاردوم و کراپیک، ۲۰۰۱). در تحقیق صفرزاده و بدرآبادی (۱۳۸۹) نیز نشان داده شد که رابطه مثبتی بین مسؤلیت­پذیری و برون­گرایی وجود دارد. همچنین در این تحقیق رابطه مثبتی بین توافق­پذیری و ایجاد روابط صمیمی و ارتباطات کاری گسترده، و رابطه منفی بین روان­رنجورخویی و ایجاد روابط صمیمی و ارتباطات کاری گسترده مشاهده گردید. کومار و دلیپ (۱۹۸۸) نیز ضمن انجام پژوهشی متوجه شدند که دانشجویان خلاق درونگراتر می­باشند و از توانایی حل مسئله بالاتری برخوردارند، همچنین فعالیت اجتماعی کمتری دارند (انتویزتل، ۱۹۸۸).

مشخص شده است که عامل توافق پذیری در مدل پنج عامل بزرگ شخصیت با تیپ احساسی در نظریه یونگ (۱۹۴۱) همخوانی دارد، این افراد منش عاطفی و اجتماعی دارند (کلب، ۱۹۸۴). شخص احساسی علاقه مند به گوش فرا دهی به صحبت­های دیگران است. جان، واندرساندن و لد­ ویجکس^[۱۸۳] (۱۹۹۴) نیز دریافتند که نوجوانان با سطوح بالای گشودگی در تجربه درباره دنیای اطراف خویش کنجکاو هستند و نسبت به یادگیری موضوعات جدید گرایش بسیار دارند. از طرف دیگر، گرایش به دفاعی شدن و عزت نفس پایین از ویژگی­های افرادی است که سطح پایینی در ثبات هیجانی دارند. این افراد دیدگاهی منفی از خود دارند و درباره عقاید و دیدگاه دیگران نسبت به خودشان نگران هستند (کارک^[۱۸۴] و واتسون، ۱۹۹۱). به علاوه مشخص شده است که بسیاری از روان پریشی­ها و روان­نژندی­های ناشی از نقص در رشد مهارت­ های اجتماعی است و بهداشت روانی افراد، وابستگی زیادی به آموزش مهارت­ های اجتماعی و استفاده بهینه از این مهارت ­ها دارد، به ویژه اگر این آموزش­ها در یک دوره رشدی مناسب ارائه شود، تاثیر بیشتری خواهد داشت (الیوت، ۱۹۹۵).

۲-۲-۳- تفاوت­های جنسیتی و تعامل رفتاری – عاطفی

پژوهش کرکه­آبادی (۱۳۷۴) بر روی ۱۷۰ دانش آموز دختر و پسر دوم راهنمایی نشان داد که میزان مشارکت دانش ­آموزان در فعالیت­های مدرسه با تحصیلات والدین و شغل مادر رابطه دارد. اما در همین تحقیق مشخص گردید که بین مشارکت دانش ­آموزان در فعالیت­های مدرسه و پایگاه اقتصادی – اجتماعی خانواده، جنسیت، درآمد و شغل پدر رابطه­ای وجود ندارد.

۱۱٫ مقاله ای تحت عنوان ” بررسی رابطه بین تاکتیک های بازاریابی ارتباطی فروشگاه های زنجیره ای و رفتار خرید مشتریان ” انجام شده است. در این مقاله که جامعه ی پژوهش آن ، مشتریان فروشگاه های زنجیره ای در استان تهران است و به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شده است ، از یک مدل اصلی که سه مدل فرعی دارد استفاده شده است که مدل مذکور از طریق نرم افزار لیزرل مورد بررسی قرار گرفت، نتایج نشان داد مدل برای جامعه قابل استفاده است و بین نیاز به تعلق، نیاز به احترام و لذت بردن از خرید با تمایل به ارتباط، ارتباط معناداری وجود داشت. در بین تاکتیک های مورد استفاده فروشگاه تاکتیک های ارتباطات، شخصی سازی رفتار ترجیحی ارتباط معناداری با تمایل مشتری به ادامه خرید وجود داشت و بین تاکتیک پاداش و تمایل مشتری به ادامه خرید ارتباط معناداری ملاحظه نشده است. این پژوهش می‌تواند دیدگاه مناسبی در رابطه با ارتباط تاکتیک های بازاریابی ارتباطی و ویژگی های شخصیتی مشتری ، برای هر چه اثر بخش تر کردن این تاکتیک ها ارائه نماید (صمدی,حسین زاده و نورانی کوتنایی، ۱۳۸۹).

۱۲٫ مقاله ای تحت عنوان ” تاثیر استراتژی بازاریابی بر میزان وفاداری مشتریان ” انجام شده است. در این مقاله که هدف آن بررسی ابعاد قوی تری از بازاریابی بر وفاداری مشتریان بیمه می‌باشد بر اساس مدل اشاره شده توسط دوبسی شامل اعتماد، تعهد،ارتباطات و کنترل تعارض در نظر گرفته شده است. تحقیق حاضر از نوع علّی می‌باشد و جامعه آماری تحقیق شامل کلیه مشتریان شعب بیمه استان گیلان می‌باشد. داده های جمع‌ آوری شده توسط ‌پرسش‌نامه با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS به روش تحلیل رگرسیون چندگانه مورد بررسی قرار گرفت و نتایج به دست آمده حاکی از این بود که متغیرهای اعتماد ، تعهد و ارتباطات در سطح معنی داری ۵ ./ . بر میزان وفاداری مشتریان بیمه تاثیر دارند ولی تاثیر متغیر کنترل در سطح معنی داری ۵ ./ . بر میزان وفاداری مشتریان تأیید نگردید (گیلانی نیا و شریف، ۱۳۹۱).

۱۳٫ مقاله ای تحت عنوان ” عوامل مؤثر بر وفاداری (مطالعه موردی استان گیلان) ” انجام شده است. مقاله حاضر یک مقاله توصیفی است که به روش پیمایشی انجام شده است و هدف از آن تاثیر بازاریابی رابطه مند با بهره گرفتن از مدل دوبیسی (اعتماد،تعهد،ارتباطات،مدیریت تعارض) بر وفاداری مشتریان می‌باشد. نمونه آماری این تحقیق ۱۵۲ نفر از مشتریان بانک ملی در شعبات مختلف می‌باشد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه‌ها بوده و داده ها با روش رگرسیون چندگانه مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در بانک دولتی چهار متغیر بازاریابی رابطه مند تاثیر مثبت و معناداری بر وفاداری مشتریان داشته است (علیپور و غلامی ، ۱۳۹۱).

بررسی مدل تحقیق

این تحقیق به بررسی شکل گیری وفاداری مشتری می پردازد. متغیر مستقل تحقیق رضایت مشتری، متغیر میانجی تحقیق تصویر شرکت، تعهد مؤثر و تعهد مبنی بر محاسبه و متغیر وابسته تحقیق وفاداری مشتری است. مدل تحقیق نیز بر گرفته از تحقیقات کاور و ساچ در سال ۲۰۱۳ می‌باشد.

مدل تحقیق به صورت زیر است:

شکل۲-۱۱) مدل مفهومی تحقیق (Soch, 2013 & Kaur)

فرضیات تحقیق به صورت زیر است:

فرضیه یک : رضایت مشتری بر اعتماد آن ها تاثیر می‌گذارد.

فرضیه دو: اعتماد مشتری بر روی تصویر از شرکت تاثیر می‌گذارد.

فرضیه سه : اعتماد مشتری بر روی تعهد مؤثر تاثیر می‌گذارد.

فرضیه چهار: اعتماد مشتری بر روی تعهد مبتنی بر محاسبه تاثیر می‌گذارد.

فرضیه پنج: تصویر از شرکت بر روی وفاداری نگرشی تاثیر می‌گذارد.

فرضیه شش: تعهد مؤثر بر روی وفاداری نگرشی تاثیر می‌گذارد.

فرضیه هفت: تعهد مبتنی بر محاسبه بر روی وفاداری نگرشی تاثیر می‌گذارد.

فرضیه هشت: وفاداری نگرشی بر روی وفاداری رفتاری تاثیر می‌گذارد.

منظور از اعتماد در این مدل، انتظار وجود رفتار های باقاعده، درست و همیاری دهنده در یک جامعه است که بر پایه معیار های مشترک بخشی از اعضای آن جامعه شکل می‌گیرد (Athanasios & Polymeros,2013). منظور از وفاداری مشتری در این مدل، وفاداری به یک تعهد قوی برای خرید مجدد محصول یا خدمت برتر در آینده ” اطلاق می شود، تا همان مارک یا محصول علی رغم تلاش‌های بازاریابی بالقوه رقبا و تأثیرات آن ها، خریداری گردد ( کارولین و همکاران ،۲۰۰۲،ص۲). منظور از رضایت مشتری در این مدل، نتیجه‌ای است که از مقایسه پیش از خرید مشتری، از عملکرد مورد انتظار با عملکرد واقعی ادراک شده و هزینه پرداخت شده، به دست می‌آید. تصویر شرکت در این مدل به ادراکات و احساسات مشتری درباره شرکت گفته می شود که در حافظه مشتری می ماند. منظور از تعهد مؤثر در این مدل، این است که مشتری دوست دارد رابطه اش را با ارائه دهنده سرویس یا خدمت ‌بر اساس یک تعامل مؤثر و شناخت بهتر ارائه دهنده سرویس حفظ نماید. منظور از تعهد مبتنی بر محاسبه در این مدل، این است که مشتری دوست دارد رابطه اش را با ارائه دهنده سرویس یا خدمت به دلیل تغییر در هزینه هایش حفظ نماید (Soch,2013 & Kaur).

فصل سوم

روش جمع‌ آوری داده ها

۳-۱) مقدمه

تحقیق را می توان تجزیه و تحلیل و ثبت عینی و نظام مند مشاهدات کنترل شده تلقی نمود. این روش نظام مند در نهایت به پروراندن قوانین کلی، اصول، نظریه ها و همچنین به پیش‌بینی و یا احتمالاً به کنترل نهایی رویدادها منجر می شود (خاکی،۱۳۹۰: ۸۷). تحقیق همچنین عبارت است از کشف واقعیات جدیدی که به ما کمک می‌کند تا در صدد حل و ارائه راهکارهای مقابله با مشکل موجود برآییم (سکاران ، ۱۳۸۸ : ۶). دستیابی به هدف تحقیق میسر نخواهد بود مگر زمانی که جستجوی شناخت با روش شناسی درست صورت پذیرد. این فصل ناظر بر روش اجرای تحقیق، پیرامون نیل به هدف بررسی نقش تعهد و تصویر شرکت بر رابطه بین رضایت و اعتماد مشتری با وفاداری آن ها است.

۳-۲) روش تحقیق

تفکر انتقادی نیاز به توسعه عادات خاص اندیشیدن دارد، عادات فکرکردنی که هیچ کس با آن ها متولد نمی شود و تفکر انتقادی نیازمند تمرین مرحله ای در یک دوره زمانی گسترده است(پاول و الدر،۲۰۰۰،به نقل از ملکی،۱۳۸۶، ص۱۰۲).

چمستر ‌و جواهر به موراد زیر به عنوان ویژگی های تفکر انتقادی و نکاتی اشاره می‌کنند که می توان از آن ها برای ارزیابی متفکران منتقد استفاده کرد و آن ها را از ویژگی های متفکران منتقد می دانند.این ویژگی ها عبارتند از:

۲-۱۲ کنجکاوی اندیشمندانه

– فرد پرسش های جالبی طرح می‌کند.

– نیاز به دانستن دارد.

– در کسب تجربیات جدید شادمان می شود.

– دوست دارد چیزهای جدید بخواند.

عینیت گرایی: بهره گیری از عوامل عینی هنگامی که فرد تصمیم گیری می‌کند و از متأثر شدن به وسیله احساسات یا عوامل ذهنی دوری می‌کند:

– فرد به مدارک نگاه می‌کند.

– فرد از گرفتار شدن در جنبه‌های احساسی مسئله خودداری می‌کند.

گستردگی فکر(ذهن باز):خواهان در نظر گرفتن گسترده وسیعی از عقاید باشد:

– فرد به هر دو طرف قضیه توجه می‌کند.

– فرد همه جنبه ها را درنظر می‌گیرد.

– فرد از یک دیدگاه خاص طرفداری متعصبانه نمی کند.

انعطاف پذیری: نشان دادن تمایل برای تغییر دادن عقاید یا شیوه های بررسی و تحقیق.

– فرد از یک موضع جدی و متعصبانه دوری می‌کند.

– فرد مصالحه را می پذیرد.

– فرد رویکردهای متفاوت موجود برای یک مسأله را امتحان می‌کند.

شک گرایی معقول: نپذیرفتن یک نتیجه در حکم نتیجه واقعی ‌و درست تا زمانی که شاهد و مدرک کافی فراهم شود.

– فرد از پذیرفتن چیزهای واضح خودداری می‌کند.

– فرد دیدگاه هایی را مورد پرسش و تردید قرار می‌دهد که دلیل و مدرک کمی برای آن ها وجود دارد.

صداقت خردمندانه:قبول اظهارات درست حتی اگر مغایر با مصلحت فردی باشد.

– این فرد دلایل مخالف وموافق را می شنود.

– فرد واقعا سعی می‌کند که دیدگاه فرد دیگر را بفهمد.

– فرد از حقایق حمایت می‌کند، حتی زمانی که آن ها علیه دیدگاه خود او باشد.

روشمند بودن:پیروی مداوم از یک خط مشی منطقی تا رسیدن به یک نتیجه.

– فرد از مسائل نامربوط اجتناب می‌کند.

– فرد بحث را به صورت منطقی سازماندهی می‌کند.

– فرد در جستجوی نتیجه ای است که مستقیما از شواهد حاصل می شود.

ایستادگی، پافشاری و استقامت به هنگام تلاش برای حل مشاجرات:

– فرد ایستادگی می‌کند.

– زمانی که دیگران از یافتن پاسخ دست برداشتند، به جستجو ادامه می‌دهد.

مصمم بودن: رسیدن به یک نتیجه زمانی که مدارک آن را توجیه می‌کند.

– فرد به یک نتیجه می‌رسد.

– فرد کارش را بر اساس یک تصمیم ادامه می‌دهد.

احترام قائل شدن به سایر دیدگاه ها: تمایل به پذیرفتن اینکه شاید فرد در اشتباه است و دیگران درست می‌گویند.

– فرد برای عقاید دیگران احترام قائل می شود.

– فرد مباحث و راه حل های مناسب پیشنهادی دیگران را می پذیرد

– فرد دیدگاه خودش را با یکی از چندین دیگاه مشخص ممکن می شناسد(چمستر ‌و جواهر^[۴۱]،۲۰۰۳، ص۷)

مواردی که به آن ها اشاره شد از ویژگی‌های تفکر انتقادی هستند و یک متفکر انتقادی باید دارای این صفات و ویژگی‌ها باشد.در واقع این موارد برای پیشرفت او ضروری هستند.

۲-۱۳ماهیت تفکر انتقادی

اکثر صاحب‌نظران در این مورد توافق دارند که تفکر انتقادی، زمینه ایجاد مهارت هضم و ارزیابی دانش و فناوری جدید را برای فراگیران فراهم می‌کند.اما ماهیت تفکر انتقادی چیست؟ انجمن تفکر انتقادی به نقل از اسنایدر^[۴۲](۲۰۰۸) تفکر انتقادی را فرایند نظم دادن فکورانه، مفهوم سازی فعالانه، ماهرانه،کاربست، تحلیل، ترکیب و ارزیابی اطلاعات جمع‌ آوری شده یا تولید شده به وسیله مشاهده،تجربه، تأمل،استدلال یا ارتباطات به عنوان راهنما برای نظر و عمل تعریف ‌کرده‌است.بر طبق دیدگاه هالپرن^[۴۳] (۲۰۰۷) تفکر انتقادی استفاده از مهارت‌های شناختی است که احتمال نتایج مطلوب را افزایش می‌دهد و از آن برای توصیف فکری که هدفمند، دلیل مند و مبتنی بر هدایت است، استفاده می شود.در این جا هدف، شامل حل مسأله، استنتاج، فرمول بندی، برآورد احتمالات و تصمیم گیری می‌باشد.تفکر انتقادی مجموعه ای از مهارت‌های شناختی مثل شناسایی مباحث محوری و مفروضات ارزیابی رویداد و استنباط نتیجه تعریف می شود(استاپنیسکی و همکاران^[۴۴]،۲۰۰۸،ص۱۲).

با وجود اختلاف نظرهای موجود در این تعریف ها،هم پوشانی های زیادی نیز وجود دارند، که عبارتند از :بصیرت، عقلانیت، تفکر تأملی،دلیل جویی، شناسایی مفروضات زیربنایی، حل مسأله تصمیم گیری، خلاقیت، استنباط و ارزیابی.

از این رو لازم است تعلیم و تربیت در دوره معاصر بیش از گذشته کانون توجه خود را به جای محتوا بر فرایند و مهارت‌های تفکر انتقادی معطوف کند،تعلیم و تربیت انتقادی به خرد ورزی، نقد وتغییر، به عنوان ‌هدف‌های‌ ارزشمند آموزشی توجه می‌کند،این دیدگاه تلاش می‌کند تا شرایط واقعی اجتماعی تربیت را کشف کند، به همین سبب به نقادی اندیشه نیازمند است.برای تعلیم و تربیت، تحلیل انتقادی تضادهای اجتماعی، که تعیلم و تربیت در آن دخیل است مبنا و نقطه شروع مهمی به شمار می‌آید(پیج و مکورجی^[۴۵]،۲۰۰۷، ص۱۶).

تفکر انتقادی که تقریبا به معنای تفکر اندیشمندانه و منطقی است که روی تصمیم گیری برای انجام دادن چیزی یا باور آن متمرکز است و این شیوه تفکر، نقد کردن صرف نیست،همینطور، نگاه گله مندانه و شکایت آمیز هم نیست، بلکه نگاهی تیزبینانه است اما بیشتر اوقات کلمه انتقادی به معنای ضمنی نقد کردن را به ذهن شنونده متبادر می‌کند که بعد منفی دارد و تأثیری ناخوشایند و نامساعد به یک ایده،تئوری یا عمل می‌گذارد و اگر از واژه انتقادی در تفکر انتقادی این معنا استنباط شود، مسلماً به تفکر انتقادی به منزله نوعی ارزیابی غیر سازنده نگریسته می شود،در حالی که تفکر انتقادی فرایندی تحلیلی است که می‌تواند به شما کمک کند تا در جریان یک مسأله شیوه ای مؤثر وسازماندهی شده قرارگیرید و درباره آن مشکل فکر کنید، ‌به این سبب تفکر انتقادی می‌تواند سبب توسعه فرایندهای فکری از طریق گذر به فراتر از نگرش ها و تصورات خودمحورانه و توسعه دامنه تجربه دانش آموزان و آشنا کردن آن ها با ارزش ها و تصورات نوین باشد(علیپور و همکاران،۱۳۸۸،ص۵).

همچنین از جمله ویژگی های رسیدگی را می‌تواند چنین عنوان نمود:

۱- نهاد تعقیب خاص: در این سیستم مقام و مرجع خاصی وجود دارد که عهده‌دار تعقیب جرم است، در نتیجه اختیار تعقیب بزه‌ها در بعضی موارد از اراده‌ شاکی خصوصی خارج می‌شود و بدون شکایت او نیز تحت پیگرد قرار می‌گیرد. از ثمرات خیلی مهم این روش می‌توان ظهور و پیدایش تئوری معروف تقسیم بزه‌ها به جرایم ارتکابی علیه منافع حکومت و جامعه و جرایم ارتکابی علیه منافع خصوصی افراد را نام ‌برد که در قوانین امروزی اهمیت ویژه‌ای دارد ^[۲۰].

۲- قضات حرفه ای: در این سیستم برخلاف سیستم اتهامی قاضی کیفری جزء اشخاصی است که اطلاعاتی در امر قضا و دادرسی دارند. برحسب اقتضای این سیستم دادرس فقط به امر قضا اشتغال دارد و مجاز نیست با داشتن مسند قضا حرفه­ی دیگری داشته باشد.

۳- کتبی بودن رسیدگی: با پیشرفت زمان و آشنایی قضات مذهبی با کتابت رسیدگی در این نظام کتبی شد که خود این مطلب در شکوفایی این نظام نقش اساسی ایفا کرد ^[۲۱].

۴- غیر‌علنی بودن رسیدگی: اصل محرمانه‌بودن دادرسی است مگر در جایی که خود قاضی تشخیص دهد که دادرسی به صورت علنی برگزار شود ^[۲۲]. افراد جامعه نیز حق ورود به محکمه و اطلاع از چگونگی برگزاری و عدالت آن را ندارد ^[۲۳].

۵- غیرترافعی بودن: در این سیستم بخلاف دادرسی اتهامی بین شاکی و متهم مجاله و بحثی پیش نمی آید. نمایندگان جامعه یا مدعی‌العموم بجای شاکی در دادرسی حضور یافته و در برابر متهم قرار می‌گیرد.

۶- سیستم دلایل قانونی: قضات نمی ­توانند متهم را محکوم کنند مگر در صورت احراز دلایل که قانون معین ‌کرده‌است ^[۲۴].

گفتار سوم: نظام دادرسی مختلط

به طور کلی با توجه به تحولات نظام های حقوقی، از دامنه تفتیشی بودن تحقیقات مقدماتی نیز کاسته شده و دادگاه های دستگاه های عدالت کیفری به سوی نظام اتهامی روی آوردند. علی الخصوص در دهه های اخیر که حقوق بشر و لزوم رعایت آن بر تمام شاخه های حقوقی از جمله آیین دادرسی کیفری سایه افکنده است، شاهد آن هستیم که نظام های حقوقی با فرار از چنگال سیستم تفتیشی، به سوی سیستم های اتهامی گام برمی دارند که در نهایت نظام اتهامی مختلط، برآیند و ترکیبی از نظام عرفی و تفتیشی است که دو مرحله ای می‌باشد ^[۲۵].

ویژگی های نظام مختلط:

این نظام که به نظام تعادلی و فرانسوی نیز مشهور است با توجه به لزوم کشف حقیقت در مرحله تحقیقات مقدماتی ویژگی های نظام تفتیشی و در مرحله رسیدگی ویژگی های نظام اتهامی را دارا می‌باشد ^[۲۶].

۱- مرحله ی تحقیقات مقدماتی: در کشورهایی که نظام دادرسی مختلف را اتخاذ کرده‌اند، تعقیب متهم بر عهدۀ ارکانی به نام دادسرا نهاده شده است و تحقیقات مقدماتی یا بازپرسی از متهم به طریق تفتیشی یعنی کتبی، غیرعلنی، سری و غیرترافعی توسط قاضی تحقیق صورت می‌گیرد ^[۲۷]. البته در این سیستم روش های غیرانسانی که در سیستم تفتیشی برای جمع‌ آوری دلایل و اخذ اقرار بر مبنای شکنجه وجود داشت از بین رفته و روش های انسانی و قانونی جایگزین آن شده است ^[۲۸]. نکته دیگر اینکه در سیستم تفتیشی متهم نسبت به قرارهای تأمین منجر به بازداشت حق اعتراض نداشت و این تصمیمات قطعی و لازم‌الاجرا بودند اما در سیستم مختلط پس از صدور قرار متهم حق اعتراض به آن را دارد ^[۲۹].

۲- مرحله رسیدگی و صدور حکم: در این مرحله از رسیدگی قواعد سیستم اتهامی حاکم است. بدین معنی که مذاکرات در دادگاه به صورت ترافعی و علنی صورت می‌گیرد متهم حق دارد تا از کمک وکیل استفاده کند؛ حضور شهروندان و رسانه های عمومی در دادگاه مجاز است و در جرایم مهم دادگاه با حضور هیئت منصفه یا چند قاضی تشکیل می شود ^[۳۰].

تحول نظام مختلط:

از آغاز پیدایش این نظام تاکنون این سیستم شاهد تحولات گوناگونی بوده است؛ به‌ویژه کشورهایی که این نظام را اقتباس کرده‌اند با توجه به نوع فرهنگ خود تغییراتی را در آن داده‌اند. اما مهمترین تغییراتی که در این سیستم به وجود آمده در جهت رعایت هر چه دقیق‌تر حق دفاع متهم و تأمین آزادی وی می‌باشد. به علاوه با گذشت زمان ویژگی شفاهی‌بودن محاکمه جای خود را به کتبی‌بودن محاکمه داده است ^[۳۱].

به هر حال شاید بتوان گفت تأثیر این سیستم در قوانین آیین دادرسی کشورها بیش از سایر نظام­ها ‌می‌باشد، به صورتی که اکثر قوانین آیین دادرسی کیفری، کشورهای اروپای غربی مثل اسپانیا، پرتقال، بلژیک، لوکزامبورگ، ایتالیا، آلمان، سوئد، نروژ، دانمارک و هند به طور مستقیم تحت تأثیر این سیستم قرار گرفته اند ^[۳۲]. بسیاری از کشورهای آمریکای جنوبی و مرکزی، کشورهای جدید الاستقلال آفریقایی که سابقاً مستعمرۀ فرانسه بوده اند، اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی قبل از فروپاشی، کشورهای سوسیالیستی سابق اروپای مرکزی و حتی بسیاری از کشورهای مسلمان این روش را برگزیده اند ^[۳۳].

در ایران نیز تا قبل از سال ۱۳۷۳ (یعنی قبل از انحلال دادسراها) نظام مختلط بر فرایند دادرسی حکم­فرما بود. در حال حاضر نیز از زمان احیاء دادسراها ‌در سال‌ ۱۳۸۱ سیستم مختلط بر نظام دادرسی کیفری ایران حاکم است ^[۳۴]. البته این موضوع به طور مطلق نیست و در برخی جرایم مثل زنا ولواط و جرایمی که مجازات قانونی آن‌ فقط تا سه ماه حبس و یا جزای نقدی تا یک میلیون ریال می‌باشد و جرایم اطفال مستقیما در دادگاه‌های مربوط مطرح می‌شود ^[۳۵].

مبحث دوم: دیوان های بین‌المللی موقت و دیوان بین‌المللی کیفری

در طول قرن بیستم، چهار دیوان بین‌المللی کیفری موقتی تشکیل شده بود؛ یعنی دادگاه نظامی بین‌المللی نورنبرگ و دادگاه توکیو، دادگاه کیفری بین ­المللی برای یوگسلاوی سابق، و همچنین برای رواندا. در ۱۷ ژولای ۱۹۹۸، کنفرانس تام الاختیار ملل متحد رد ایجاد دیوان کیفری بین ­المللی (کنفرانس رم) اساسنامه دیوان کیفری بین ­المللی رم را به منظور تشکیل دیوان دائمی کیفری بین‌المللی پذیرفت.

مفهوم حاکمیت به خاطر تسلیم نظامی بدون قید و شرط آلمان و ژاپن، و اعمال قدرت شورای امنیت ملل متحد به موجب فصل هفتم منشور ملل متحد ‌در مورد یوگسلاوی سابق و رواندا توسط چهار دیوان موقتی تضعیف شده بود ^[۳۶].

گفتار اول: دیوان های نورنبرگ و توکیو

مقررات مذکور لزوماًً به نحوه حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات نمی پردازند، بلکه برخی صریحاً قانون داخلی را صالح می دانند.^[۲۰] برخی دیگراز شیوه قاعده اهم ومهم که بلافاصله استثنای موسع آن نیز بیان می شود، استفاده می‌کنند و بر همین اساس تعیین این که کدامیک از این دو رویکرد نهایتاًً در هر پرونده اولویت واحد یافت، بی پاسخ می ماند.^[۲۱] برخی دیگر، هنوز هم این واقعیت را که قاعده مورد توافقی وجود ندارد، با عباراتی بسیار مبهم و قابل انتقاد، انکار می‌کنند.^[۲۲]

اصول مؤسسه، رویکرد کاملاً نوینی در حقوق تجارت بین الملل ارائه می‌کنند. نخست این که از حیث دایره شمول، برعکس تمام کنوانسیون های بین‌المللی موجود از جمله کنوانسیون وین، به نوع خاصی از معامله محدود نشده، بخش عمده ای از حقوق قراردادها را در برمی گیرد.^[۲۳]

به علاوه، و از همه مهم تر آن که اصول مؤسسه توسط یک گروه غیر دولتی از متخصصانی تهیه شده که به رغم اینکه تحت سرپرستی مؤسسه مشهوری چون مؤسسه بین‌المللی یکنواخت کردن حقوق خصوصی کار می‌کردند،فاقد اختیار قانونگذاری بودند و لذا یکنواخت کردن مقررات داخلی از طریق قانونی خاص مدنظرشان نبوده، بلکه صرفاً اقدام به (شرح و تفسیر) حقوق بین الملل موجود حاکم بر قراردادها کرده‌اند. سرانجام این که معیار اصلی ایشان در تدوین اصول مذکور نه تنها قواعد مورد پذیرش ا کثر کشورهای جهان، یعنی (روش معمول و متداول) نبوده، بلکه قواعدی نیز که تأثیر و کارکرد عملی در معاملات کلیدی داشته اند، یعنی (روش قاعده برتر) مورد توجه قرار گرفته است. دقیقاً ‌به این دلیل که اصول مؤسسه به عنوان سندی قانونی و الزام آور محسوب نمی شد، تدوین کنندگان آن می توانستند به برخی از موضوعاتی که به طور کامل از شمول کنوانسیون وین خارج یا به شیوه مناسبی تنظیم نشده بودند، بپردازند.

از این رو، در فصلی که به انعقاد قرارداد اختصاص یافته، مقررات جدید شامل موارد زیر بود: شیوه انعقاد قرارداد، دلایل کتبی تأیید کننده، موردی که در آن طرفین انعقاد قرارداد را به حصول توافق در اجزای خاص یا به شکلی خاص منوط می‌کنند، قراردادهایی که در آ ن ها عمداً به برخی از شروط تصریح نمی شود، مذاکرات توأم با سوء نیت، تعهد به محرمانه نگه داشتن اطلاعات، قیود ادغام، انعقاد قرارداد بر طبق شرو ط استاندارد، تعارض بین شروط نمونه و شروط مورد توافق در مذاکرات مقدماتی، و مغایرت میان فرم ها.^[۲۴]

علاوه بر این، یک فصل به طور کامل به بحث اعتبار قرارداد اختصاص یافت که مسائل مطرح در آن به موضوعات شناخته شده ای که سنتاً منجر به بی اعتباری قرارداد می‌شوند، یعنی سه عامل عیب رضا با عناوین اشتباه، تقلب و اکراه محدود نمی گردد و موضوعات بحث انگیز دیگری همچون (اختلاف فاحش) را نیز در بر می‌گیرد.^[۲۵]

مسائل جدید در سایر فصول نیز مطرح شده است. قاعده تفسیر به زیان تنظیم کننده قرارداد، قیود مربوط به ناهماهنگی های زبانی و تعهد به ترک فعل، در فصل تفسیر؛^[۲۶] مقررات مربوط به تعهدات ضمنی در فصل محتوای قرارداد؛^[۲۷] مقررات مربو ط به پرداخت با چک یا سایر اسناد تجاری، پرداخت از طریق انتقال وجوه، نوع پول پرداختی، تعیین نوع پول قابل تأدیه و پرداخت در صورت سکوت قرارداد، هزینه های اجرای تعهد، الزام به پرداخت، درخواست مجوز های دولتی و عسر و حرج در فصل مربوط به اجرای قرارداد؛^[۲۸] و مقررات مربوط به حق الزام به اجرای قرارداد، شروط معاف کننده، مور دی که شخص زیان‌دیده در خسارت وارد آمده نقش دارد، نرخ بهره و وجه التزام مورد تراضی در صورت عدم اجرای قرارداد، در فصل عدم اجرا^[۲۹] از این قبیل هستند.

در نهایت با توجه به شرح مکاتب و تئوری های موجود بر قانون حاکم برقراردادها لازم بذکر است که در حال حاضر بهترین و مهمترین قانون برای تنظیم قراردادهای تجاری بین‌المللی فروش کالا، کنوانسیون وین و اصول مؤسسه‌ می‌باشد که این دو در واقع مکمل یکدیگر هستند و در این پایاین نامه سعی می شود از مفاد این دو متناسب با بخش ها و فصول پایان نامه استفاده گردد.

فصل دوم: چگونگی تعیین قانون حاکم بر تعهدات قراردادی

طرح بحث

با توجه به شناخت مکاتب و تئوری های قانون حاکم بر قراردادها، و پذیرش مقررات متحدالشکل یاد شده در قوانین ملی بسیاری از کشورها اعم از توسعه یافته و در حال توسعه و جهان سوم در فصل پیشین، حال پرسشی که مطرح می‌باشد این است که آیا در صورت فقدان بیان اراده توسط طرفین در قراردادها، چه قانونی بر قرارداد حاکم خواهد بود و طریقه یافتن این قانون چیست؟

در این فصل سعی می شود به مقدار گنجایش آن فقط به مطالعه برخی از مسائل از قبیل نحوه انتخاب قانون حاکم چیست یا به عبارت دیگر انتخاب صریح یا ضمنی قانون کدام است. و همچنین در خصوص این که در صورت نامعین بودن اراده طرفین قرارداد، قانون حاکم بر قرارداد چه خواهد بود و چگونه این قانون محقق خواهد گردید، را طی دو گفتار بررسی می نمائیم.

گفتار اول: تعیین قانون حاکم با انتخاب طرفین (نحوه انتخاب قانون حاکم بر قرارداد)

بند اول: انتخاب صریح