این پرسشنامه حاوی ۳۵ سوال ۶ گزینه ای لیکرت است. در این پرسشنامه افراد ‌بر اساس مقیاس لیکرت به پرسش ها پاسخ می‌دادند که درجه بندی آن عبارتند از: کاملا موافقم- موافقم- اندکی موافقم- اندکی مخالفم- مخالفم- کاملا مخالفم. پایین ترین نمره، بالاترین سطح آگاهی از توانایی حل مسئله را نشان می‌دهد.

پایایی این پرسشنامه ‌بر اساس دو بار اجرا در فاصله دو هفته بین ۸۳/۰ تا ۸۹/۰ گزارش شده است (کلارک،۲۰۰۲). همچنین با توجه به ضریب آلفای به دست آمده ( اعتماد به نفس در حل مسئله۸۵%، استقبال یا اجتناب از فعالیت های حل مسئله ۸۴% و کنترل هیجانات و رفتار حین حل مسئله ۷۲%) عامل ها از سازگاری درونی مطلوب و قابل قبولی برخوردار هستند (کلارک،۲۰۰۲). آلفای کرونباخ در تحقیق خسروی، درویزه و رفعتی (۱۳۷۷) ۸۶/۰ و در تحقیق بذل (۱۳۸۳) ۶۶/۰ گزارش شده است.

۳-۹ پرسشنامه سبک پاسخ‌دهی نشخواری RSQ) ٬نولن – هوکسما و مورو،۱۹۹۱) ^[۱۹۷]

این مقیاس خودگزارش‌دهی توسط نولن – هوکسما و مورو (۱۹۹۱) ساخته شده است. پرسشنامه سبک های پاسخ از دو مقیاس پاسخ های نشخواری^[۱۹۸] و مقیاس پاسخ های منحرف کننده حواس^[۱۹۹] تشکیل شده است. این پرسشنامه ۲۲ عبارت ۴ گزینه ای لیکرت دارد و برای دست‌یابی به نشخوار فکری طراحی شده است (آدلر^[۲۰۰]، ۲۰۰۸). از پاسخ دهندگان خواسته می شود هر عبارت را در مقیاسی از ۱ (هرگز) تا ۴ (همیشه) درجه بندی کنند. این مقیاس نشان می‌دهد که وقتی آزمودنی افسرده می شود چقدر در هر فکر یا رفتار نشخواری درگیر می شود. نمرات می‌تواند بین ۲۲ تا ۸۸ متغیر باشد (بارو^[۲۰۱]،۲۰۰۷). این مقیاس از اعتبار درونی بالا با ضریب آلفای کرونباخ حدود ۸۸/۰ تا ۹۲/۰ برخوردار است (ریمس^[۲۰۲] و واتکینز^[۲۰۳]،۲۰۰۵). هم چنین ضریب همبستگی این آزمون با افسردگیr=0/71)) بیانگر روایی همگرای آن است (ریمس و واتکینز،۲۰۰۵). ضریب آلفای کرونباخ این آزمون در پژوهشی روی جمعیت ایرانی ۸۴/۰ گزارش شد. ضریب همبستگی مثبت و معنادار بین نشخوار فکری و افسردگی(۶۳/۰) نیز روایی همگرای این آزمون را نشان می‌دهد. اعتبار پیش بین RRS، در تعداد زیادی از مطالعات مورد آزمایش قرار گرفته است. نتایج پژوهش های زیادی نشان می‌دهند که RRS می‌تواند شدت افسردگی را در دوره های پیگیری در نمونه های بالینی و غیر بالینی با کنار متغیرهایی مانند،سطح اولیه افسردگی و یا عوامل استرس زا، پیش‌بینی کند. هم چنین، بر پایه یافته های پژوهشی، این مقیاس می‌تواند آسیب پذیری افراد را نسبت به افسردگی تعیین می‌کند. به علاوه، نشان داده شده است که این مقیاس می‌تواند پیش‌بینی کننده یک دوره بالینی افسردگی باشد.

۳-۱۰ پرسشنامه سلامت روان (GHQ-28٬گلدبرگ و هیلر،۱۹۷۹) ^[۲۰۴]

پرسشنامه سلامت روان ((GHQ-28 توسط گلدبرگ و هیلر^[۲۰۵] (۱۹۷۹) ارائه شده و مبتنی بر روش خودگزارش دهی است و مجموعه پرسش هایی را پوشش می‌دهد که از پایین ترین سطوح نشانه های مشترک مرضی که در اختلالات مختلف روانی وجود دارند، تشکیل شده است. ‌بنابرین‏، هدف اصلی این پرسشنامه، دستیابی به یک تشخیص خاص در سلسله مراتب بیماری های روانی نیست، بلکه منظور اصلی آن، ایجاد تمایز بین بیماری روانی و سلامت است. سؤال های این پرسشـنامه بـه بررسـی وضـعیت روانی فرد در یک ماهه اخیر می پردازد. این پرسشنامه ۲۸ ماده ای، دارای ۴ مقیاس فرعی است و هر مقیاس ۷ پرسش دارد. مقیاس های مذکور عبارتند از: مقیاس علائم جسمانی^[۲۰۶]، مقیاس علائم اضطرابی و اختلال خواب^[۲۰۷]، مقیاس کارکرد اجتماعی^[۲۰۸]، مقیاس علائم افسردگی^[۲۰۹]. سوال ها به ترتیب پشت سر هم آمده است به گونه ای که از سوال ۱ تا ۷ مقیاس نشانه های جسمانی (سردرد، احساس ضعف و سستی، احساس نیاز به داروهای تقویتی و احساس داغی یا سردی در بدن) و از سوال ۸ تا ۱۴ مقیاس اضطراب (اضطراب، بی خوابی، تحت فشار بودن و عصبانیت و دلشوره) و از سوال ۱۵ تا ۲۲ مقیاس اختلال در کارکرد اجتماعی (توانایی فرد در انجام کارهای روزمره، احساس رضایت در انجام وظایف، احساس مفید بودن، قدرت یادگیری و لذت از فعالیت های روزمره زندگی) و از سوال ۲۲ تا ۲۸ مقیاس افسردگی (احساس بی ارزشی، ناامیدی، احساس بی ارزش بودن زندگی، افکار خودکشی و آرزوی مردن و ناتوانائی در انجام کارها) لحاظ شده است. پاسخ آزمودنی ها به هر یک از پرسش ها در یک طیف چهار درجه ای اصلا، در حد معمول، بیش از حد معمول و به مراتب بیشتر از حد معمول با نمره ی ۰، ۱، ۲، ۳ مشخص می شود. کسب نمره ی بالا نشان دهنده ی علائم مرضی بیشتر و به بیان دیگر سلامت روان پایین تر و بر عکس نمره ی پایین نشان دهنده ی حداقل علائم مرضی و سلامت روان بالاتر است. بالاترین نمره ۸۴ است و نمره ی برش ۲۳، افراد مشکل دار را تشخیص می‌دهد (استورا،۱۳۷۷). این آزمون برای فرد ۵ نمره تعیین می‌کند.

پایایی این آزمون در پژوهش کافی، بوالهری و پیروی(۱۳۷۷) با بهره گیری از ضریب الفای کرونباخ ۸۹/۰ بوده است. هم چنین در بررسی حقیقتی، عطاری، سینارحیمی و سلیمانی نژاد (۱۳۷۸) روایی این ازمون به کمک نمره ی کل فهرست علائم نود سوالی بازنگری شده (SCL-90) محاسبه و ضریب آلفا برای چهار خرده مقیاس به ترتیب برابر با ۸۶/۰، ۸۵/۰، ۷۲/۰ و ۸۲/۰ به دست آمده است. یعقوبی و همکاران (۱۳۷۴) و حسینی (۱۳۷۴) نیز با نقظه برش ۲۳، حساسیت ۸۶% و ویژگی ۸۲% را گزارش کردند. پالاهنگ در تحقیقی که انجام داده ضریب پایایی پرسشنامه GHQ را با روش تست-تست مجدد با فاصله زمانی ۷ تا ۱۰ روز روی گروه ۸۰ نفری به میزان ۹۱ درصد برآورد نموده است.

۳-۱۱ روش های آماری برای تجزیه و تحلیل داده ها

داده ها پس از جمع‌ آوری با نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. جهت بررسی فرضیه‌های پژوهش، از شاخص‌های آماری همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چند متغیری گام به گام استفاده گردید.

فصل چهارم

یافته های پژوهش

۴-۱ مقدمه

۲-۱۰-۲-۳-۱- فهرست‌نویسی

فهرست‌نویسی فرایندی است علمی و پژوهشی برای آماده سازی یک مجموعه و تعیین شناسه‌های لازم برای مدارک موجود در یک مجموعه به نحوی که دستیابی سریع و صحیح را به آن مدارک میسر سازد (سلطانی و راستین، ۱۳۷۹٫ ص ۲۴۲). هدف فهرست‌نویسی خدمت به مراجعه کننده است ، زیرا شناسنامه ای برای هر یک از مواد خواندنی در کتابخانه تهیه می‌شود ‌و متقاضی را به سمت مطلوب خود هدایت می‌کند ، در واقع از این روش که تجزیه و تحلیل کتاب به ساده ترین و کوتاه ترین حد ممکن را موجب می‌گردد، کلید ارتباط بین کتابدار و مراجعه کننده ساخته و پرداخته می‌شود.

۲-۱۰-۲-۳-۲- رده بندی

روشی است که موجب چیدن منظم کتاب ها در قفسه برحسب موضوع می‌شود . در این مرحله لازم است عناصر فیزیکی و موضوعی ارائه شده در بخش‌های توصیفی و تحلیلی به کدهای عددی یا حرفی عددی تبدیل شود، که به آن ها کدهای بازیابی می‌گویند. رایج ترین روش ها ، نظام رده بندی دهدهی دیویی با نشانه اصلی عدد؛ و نظام رده بندی کتابخانه کنگره با نشانه ترکیبی حروف لاتین و عدد است که ‌بر اساس یکی از آن ها کتاب‌های هم موضوع در قفسه کتابخانه کنار هم قرار می‌گیرند.

۲-۱۰-۲-۳-۳- نمایه سازی و چکیده نویسی

یکی از راه‌های دستیابی آسان به مقالات و اطلاعات موجود در مجلات و روزنامه ها نمایه سازی و چکیده نویسی است. در این روش با بهره گرفتن از سلسله ای قواعد و دستورالعمل، برای هر مقاله موجود در مجلات و روزنامه ها شناسنامه ای بسیار موجز و مختصر تهیه و یک شماره بازیابی برای آن ذکر می‌شود. بدین ترتیب استفاده کننده از کتابخانه می‌تواند با مراجعه ‌به این شناسنامه ها که به صورت دستی یا ماشینی تنظیم شده به مقاله مورد نظر دسترسی یابد.

چکیده نویسی مقالات نشریات ادواری یکی دیگر از راه‌های دسترسی به اطلاعات می‌باشد. در چکیده نویسی با بهره گیری از یک سری دستورالعمل ها مقاله در چند خط معرفی می‌شود . بدین ترتیب پژوهشگر از طریق ‌نمایه‌ها آدرس و محل مقاله ها را پیدا کرده و از طریق چکیده ها متوجه می‌شود که مقاله تا چه حد مورد نیاز وی می‌باشد.

گاهی بر اساس نیازها و وضعیت هر کتابخانه لازم است تا منابع غیرکتابی نیز نمایه سازی شود؛ مثل اسناد، مدارک، فهرست ها، اسلایدها، عکس ها، و نقشه ها. در این موقعیت نیز با بهره گرفتن از انواع روش‌های نمایه سازی، این نوع منابع سازماندهی و دسترسی به آن ها آسان می‌شود.

۲-۱۰-۲-۴- اشاعه اطلاعات

این اصطلاح به جنبه‌ای از خدمات کتابداری و اطلاع‌رسانی گفته می‌شود که به ارائه و انتقال اطلاعات، به‌ویژه اطلاعات جدید و روزآمد می‌پردازد(کومار^[۶۶]، ۱۹۸۹، ص ۹۳). اشاعه اطلاعات مستلزم آگاهی نسبت به علایق و نیازهای استفاده‌ کنندگان و روزآمد نگه داشتن دانش آنان یا توزیع به‌موقع اطلاعات مرتبط و مناسب به منظور برآورده ساختن نیازهای متخصصان است (ترنچ^[۶۷]، ۱۹۹۷، ص۲۸۵ ).

۲-۱۰-۲-۴-۱- امانت

این کلمه در اصطلاح برای توصیف مجموعه‌ای از فعالیت‌های کتابخانه‌ای شامل کلیه خدماتی است که از طریق آن کتاب ها، مجلات و دیگر منابع کتابخانه‌ای به طور مستقیم در دسترس درخواست‌کنندگان قرار می‌گیرد (مزینانی، ۱۳۸۱، ص ۲۹۴). ‌بنابرین‏، می‌توان گفت نظارت بر ورود و خروج منابع از کتابخانه‌ها و در دسترس قراردادن آن ها، اصلی‌ترین عملکرد خدمت امانت است. تقریباً همه کتابخانه‌ها، به جز آن هایی که دارای مجموعه هایی نفیس و کمیاب هستند، منابع خود را برای خروج از کتابخانه به امانت می‌دهند. گاه، اصطلاح «امانت» برای استفاده از منابع در محل کتابخانه نیز به کار می‌رود (بریج^[۶۸]، ۱۹۹۲).

۲-۱۰-۲-۴-۲- خدمات مرجع

خدمات مرجع، از دهه هفتاد سده نوزدهم میلادی در کتابخانه‌های آمریکا رایج شد. تعاریف مختلف ‌و گوناگونی برای این نوع خدمات ارائه شده است. مک کلور ^[۶۹] (۲۰۰۱) خدمت مرجع را، خدمت ویژه‌ای به خوانندگان می‌داند تا او را در یافتن موادی که جوابگوی نیازهای آنی اوست، یاری کند. محتوای این جمله ساده بر دو نکته بنیادی در دنیای متغیر کنونی تأکید دارد: الف. سرعت ، ب. نامحدود بودن منابع.

این خدمات یکی از خدماتی است که در بخش اشاعه اطلاعات انجام می‌شود. در این خدمات فرد مراجعه کننده از راهنمایی ها و مشاوره‌های کتابدار مرجع برخوردار گردیده و به اطلاعات مورد نظر دسترسی می‌یابد. در این زمینه بخشی به نام بخش مرجع در کتابخانه ایجاد می‌شود (مزینانی، ۱۳۸۴، ص ۱۲). این بخش شامل ‌پاسخ‌گویی‌ و یاری دادن به مراجعه کنندگان در بازیابی منابع و استفاده از اطلاعات موجود در آن ها ، راهنمایی پژوهشگران در انتخاب شیوه درست مناسب جستجو در راستای هدف‌های پژوهش و همچنین ارائه خدمات ارجاعی به معنای شناسایی و معرفی مراکز دیگر در جهت تکمیل اطلاعات مراجعه کننده می‌باشد.

با پیشرفت فناوری و افزایش آگاهی ها، کتابداران مرجع به توانایی‌های نوینی چون آشنایی با رایانه و شبکه های اطلاعات علمی مجهز شده‌اند. ارتباطات رایانه‌ای، علاوه بر اینکه خدمات کتابخانه ای را جهان شمول می‌کند، سطح انتظارهای مراجعان را از نظر سرعت و پسند بیشتر اطلاعات، افزایش می‌دهد. این انتظارها برآورده نمی‌شود، مگر اینکه بتوان از امکانات محدود درون کتابخانه‌ای فراتر رفت و از سیستم‌های پیشرفته رایانه‌ای در خدمات مرجع الکترونیکی بهره گرفت. طراحی و استفاده از صفحات وب، بستر جدیدی است که با به کارگیری امکانات نرم‌افزاری نوین در آن، می‌توان خدمات مرجع الکترونیکی را به نحو بهتری ارائه داد (سبزی پور و فدایی، ۱۳۸۷).

کتابداران مرجع خدمات خود را برای اشخاص خارج از فضای کتابخانه گسترش دادند و علاوه بر ارسال مدارک مورد نیازشان روش هایی ابداع کردند که پرسش‌های آنان را دریافت و پاسخ مناسب را برای آنان ارسال می‌کردند. این عوامل از ازدحام و طولانی شدن صفوف مراجعین نیز کاسته بود و کتابداران با صرف زمان بیشتری می‌توانستند به ارائه اینگونه خدمات بپردازند. با این وجود تحقیقات نشان داده است کتابداران در ابتدا به خدمات مرجع رو در رو (حضوری) پرداخته و سپس به طور مساوی تلفن و اینترنت را انتخاب می‌کنند (داریس^[۷۰]، ۲۰۰۲).

به تدریج با پیشرفت هایی که حاصل گسترش فناوری‌های رایانه، اطلاعات، ارتباطات، شبکه، و وسایل ذخیره سازی الکترونیکی می‌باشد کتابداران مرجع از پست الکترونیکی ، گفتگو ، ویدئوکنفرانس، پیام فوری و دیگر فناوری‌های به وجود آمده برای ارائه خدمات مرجع استفاده می‌کنند.

۲-۱۰-۲-۴-۳- خدمات اطلاع رسانی

به­ طور خلاصه کارمندیابی فراهم­آوردن مقدار زیادی از متقاضیان همکاری با سازمان برای مشاغل مورد نیاز است و در این رابطه هر چه مقدار متقاضیان افزایش یابد گزینش فرد شایسته امکان­پذیرتر می­گردد (دعائی، ۱۳۸۴: ۹۴).

مراحل کارمندیابی

پس از این­که در مرحله برنامه­ ریزی نیروی انسانی، نیازهای پرسنلی سازمان معین گردید، در مرحله کارمندیابی افراد شرایط شناسایی می­شوند و از میان آنان، شایسته­ترین افراد انتخاب می­شوند. فرایند کارمندیابی شامل هشت مرحله اصلی به شرح زیر است که هر یک از مراحل فرایند نقش بسیار مهمی دارند ولی درجه تأکید بر هر یک از این مراحل به نوع شغل و سازمان بستگی دارد.

مرحله اول: تعداد و نوع نیروی مورد نیاز سازمان تعیین می­ شود. در هنگام برنامه­ ریزی نیروی انسانی، مسئولان مربوطه با توجه به اهداف تعیین­شده برای سازمان تعداد و نوع نیروی مورد نیاز را معین می­نمایند.

مرحله دوم: شرح شغل تدوین می­ شود. وظایف، مسئولیت ­ها، مشخصات و ویژگی­های اصلی شغل مشخص می­ شود.

مرحله سوم: شرایط احراز شغل مشخص می­ شود. مشخصات و ویژگی­هایی که متصدی شغل باید داشته باشد تا با شایستگی از عهده انجام آن برآید تعیین می­ شود.

مرحله چهارم: مراکز و منابع کارمندیابی شناسایی می­شوند. این­که نیروی انسانی مورد نیاز را چگونه باید تأمین کرد (از میان کارکنان فعلی و یا بازار کار و یا منابع خارجی).

مرحله پنجم: روش کارمندیابی انتخاب می­گردد. انتخاب روش مناسب کارمندیابی به شرایط بازار کار، قوانین و مقررات دولتی و نوع شغلی که برای آن کارمندیابی می­ شود بستگی دارد.

مرحله ششم: فرم­های درخواست کار بررسی می­ شود. فرم­ها بررسی شده و کسانی که شرایط احراز شغل را نداشته باشند حذف می­شوند.

مرحله هفتم: مصاحبات مقدماتی برگزار می­ شود. مصاحبه­ای با متقاضی شغل انجام می­ شود. تا اطلاعات بیشتر و دقیق­تری ‌در مورد شغل به متقاضی داده شود و ضمناً با ملاقات با متقاضی مجدداً توانایی­هایش را برای انجام­دادن شغل ارزیابی کنند.

مرحله هشتم: فهرستی از افرادواجد شرایط تهیه می­ شود. نهایتاًً لیستی از افرادی که بیش­ترین صلاحیت را دارند تهیه می­ شود تا از میان آن­ها شایسته­ترین فرد انتخاب و استخدام شود (اصغری، ۱۳۸۶: ۱۰۰-۹۹).

1. آموزش و بالندگی

توسعه منابع انسانی شامل برنامه­ ها، سیستم­ها و فعالیت­هایی است که برای بهبود عملکرد کارکنان طراحی می­ شود (Tseng & Mclean, 2008). مهم­ترین هدف توسعه منابع انسانی شامل حل مشکلات فعلی عملکرد، جلوگیری از مشکلات و چالش­های آتی عملکرد و توسعه دانش کارکنان است. توسعه منابع انسانی یکی از فرایندها و مأموریت­های اصلی و مهم در مدیریت منابع انسانی است (Pe´rez Lo´pez et al., 2006). نیاز به رشد حرفه­ای مداوم منابع انسانی یکی از معدود مواردی است که مدیران، پژوهش­گران، اتحادیه ­های حرفه­ای و کارکنان بر سر آن توافق دارند. اما این توافق بر سر این­که منظور از رشد حرفه­ای چیست؟ کمتر به چشم می‌خورد. آیا معنای رشد حرفه­ای در همه سازمان­ها شبیه یکدیگر است؟ چگونه ‌می‌توان رشد حرفه­ای را سازمان داد، پشتیبانی کرد و نسبت به پایداری بلند­مدت آن اطمینان داشت؟ در همه سازمان­ها و در همه دنیا پول­های هنگفتی در راه رشد حرفه­ای هزینه می­ شود، اما باز هم خرسندی زیادی را در کوشش­های انجام شده و هزینه­ های به عمل آمده به چشم نمی­خورد (Lieberman & Miller, 2002: 132). سرمایه ­گذاری و مطالعه بر روی توسعه منابع انسانی را می‌توان در عملکرد بهتر فرد و سازمان و کیفیت بالای قدرت مشکل‌گشایی سازمانی ذکرکرد (Hassan, 2007: 24) برخی مطالعات اهمیت و پیامد مثبت توسعه منابع انسانی را فراتر از حوزه فرد و سیستم منابع انسانی در نظر گرفته و برای آن منزلتی در حد مسئولیت اجتماعی برای کسب و کار سازمان قایل شده است (Kuchinke,2010). در ابتدا به مفهوم آموزش، مرور کلی از تاریخچه آن و فواید و اهمیت آن در سازمان­ها پرداخته می­ شود.

مفهوم آموزش

آموزش در حقیقت یکی از راه­های اصولی و منطقی هدایت تلاش‌های کارکنان در سازمان است و باعث به­ کارگیری استعدادهای نهفته، به کاراندازی قدرت تخیل، به وجود آمدن حس انعطاف­پذیری فکری لازم در کارکنان خواهد شد. با این حال نباید فراموش کرد که آموزش زمانی می‌تواند مفید یا مؤثر باشد که با نیازهای مادی، معنوی و روحی حال و آینده یکایک نیروی انسانی هماهنگی داشته باشد (ابطحی، ۱۳۸۲، ۱۷).

آموزش از دیدگاه های گوناگون در برگیرنده تعاریف متعدد است. در اینجا تعاریف گوناگونی از آموزش ارائه خواهد شد. دوبوا آموزش را مرتب و منظم کردن دقیق محیط فراگیر به منظور دستیابی به نتایج مورد نظر در وضعیت های مشخص تعریف می‌کند. این تعریف اگر چه بسیار کلی است ولی نکات متعددی را مانند محیط، نتایج و وضعیت خاص را در خود جای داده است ( فرد دانش، ۱۳۸۰،۱۰).

آموزش بیش از هر چیز، سپردن دانستنی­ها به دیگران است. آموزش زمانی به کار می ­آید که زمینه ای برای پدید آوردن تغییری فراگیر گردد، چنانچه او را به انجام کارهایی توانا سازد و بر توانایی‌های او بیفزاید یعنی زمینه ای برای توسعه گردد. زمانی می‌توانیم به راستی از آموزش و توسعه فرد سخن گوییم که به گوهر انسانی و ارزش های والای انسانی که او را از دیگر جانوران متمایز و ممتاز می‌کند، رو نماییم (نقیب زاده، ۱۳۷۴، ۱۶).

آموزش فعالیتی است مداوم جامع و برای همه برای رشد و تکامل انسان غنای فرهنگ و تعالی جامعه (فیوضات، ۱۳۷۷، ۲۰) آموزش عبارت است از کوشش در جهت بهبود عملکرد شاغل در ارتباط با انجام کار و فعالیت های مربوط به آن. آموزش زمانی اثربخش است که یک تجربه یادگیری و یک فعالیت سازمانی برنامه­ ریزی شده را شامل شود و یا به منظور پاسخ به یک نیاز ناشناخته شده طراحی گردد (جزنی، ۱۳۸۴، ۲۷۷).

آموزش تلاش برنامه ریزی شده سازمان است از طریق یاد دادن شایستگی های لازم به کارکنان برای انجام وظایف شغلی شان. این شایستگی ها دانش مهارت و رفتارهای کلیدی هستند که ضامن عملکرد موفقیت­آمیز شغل می‌باشند (نوئه، ۲۰۰۲).

آموزش روش­هایی است که بدان وسیله مهارت‌های لازم برای انجام دادن کارها را به افراد تازه کار به سازمان یا تازه استخدام شده یاد می‌دهند (دسلر، محمد اعرابی، ۱۳۷۸، ۱۵۵).

آموزش عبارت است از تلاش سازمان برای تغییر رفتار کارکنان­شان از طریق فرایند یادگیری با هدف افزایش کارایی (میچل، ۱۳۷۶، ۵۸۹).

۲-۳-۳-۷-هویت تمدنی:

واژه تمدن و فرهنگ از جهاتی با یکدیگر وجه اشتراک دارند.در مواردی نیز مترادف با هم تلقی می‌شوند.اما اغلب هویت فرهنگی به مرزهای یک کشورر یا ملت محدود می شود،در حالی که «هویت تمدنی»به طور عمده از مرزهای یک کشور خاص فراتر می رود و چندین ملیت را پوشش می‌دهد،مانند تندن اسلامی یا تمدن غربی و نظایر آن که در مواردی نیز گسترده تر از یک قاره ،مطرح می‌شوند منظور از هویت تمدنی،معرفت و آگاهی عمیق آدمی به تمدنی است که منسوخ به آن است.درک چنین هویتی به فرد امکان احساس زندگی در سرزمینی را می‌دهد که ریشه‌های فرهنگی ان تا اعماق تاریخ کشیده شده است و این احساس سبب تعلق ارتباط با آن تمدن و افتخارات ،میراث و ارزش های آن در نتیجه ،شکل گیری هویت تمدنی می شود.

تمدن آن حد جامع و فراگیر است که همه ابعاد را دریک کلیت و تمامیت در بر می‌گیرد و در نهایت افراد هویت خود را با آن امر واحد تمدنی تعریف می‌کنند،مثلاَممکن است فرد مقیم گیلان باشد خود را گیلانی ایرانی،و خاور میانه ای و مسلمان معرفی کند.در اینجا مسلمان بودن،یعنی تعلق داشتن به حوزه ی تمدنی بسار گسترده که فراتر از محلی و منطق ای بودن و ملیت است(حسینی،۱۳۸۶)

۲-۴-پیشنه پژوهش

۲-۴-۱-پیشنه پژوهش داخل کشور

در زمینه ی پیش‌بینی سلامت روان در دانشجویان بر اساس سبک های مقابله ای و سبک هویت تحقیقاتی صورت گرفته است .

در تحقیقی که توسط طاهری،یار یاری،صرامی و ادیب منش (۱۳۹۲)،در پژوهش تحت عنوان رابطه بین سبک های هویت و شادکامی و بهزیستی روانشناختی در دانسشچویان دانشگاه ،تعداد ۵۴۵ نفر از دانشجویان را مورد بررسی قرار دادند.نتایج نشان داد که بین سبک هویت هنجاری ،اطلاعاتی،تعهد،هویت و شادکامی رابطه مثبت و معنا دار و بین سبک هویت پراکنده اجتنابی و شادکامی رابطه منفی و معنا دار ی وجود دارد.همچنین بین سبک هویت اطلاعاتی و تعهد هویت با بهزیستی روان شناختی رابطه مثبت و معنا داری وجود داشت.نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که سبک اطلاعاتی و تعهد هویت ،پیش‌بینی کننده ی بهزیستی روانشناختی هستند.

در تحقیقی که توسط موسوی، شهر زاد تقوی و نعمت زاده ،(۱۳۹۱). تحت عنوان بررسی تأثیر فشارهای روانی بر سلامت روان دانشجویان پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد پزشکی تهران صورت گرفت نشان داد که سن، وضعیت تأهل، مقطع تحصیلی، وضعیت مسکن و تعداد افراد همخانه بر سلامت روان تأثیرگذار بودند اما جنس، داشتن فرزند و وضعیت تحصیلی تأثیر قابل ملاحظه ای بر سلامت روان نداشت و همچنین مشکلات ارتباطی، اقتصادی، علاقه به رشته تحصیلی، مشکلات تحصیلی، مشکلات مربوط به آینده شغلی و فعالیت های تفریحی دانشجویان فشارهای روانی بودند که تأثیر به سزایی بر سلامت روان دانشجویان داشتند اما تماس با فشارهای روانی زیاد در ۶ ماه اخیر رابطه آماری معناداری با سلامت روان پیدا نکرد.در تحقیقی که توسط دل آرام، صالحیان ،فروزنده و علیدوستی.(۱۳۹۱).تحت عنوان مقایسه سلامت روان دانشجویان موفق و ناموفق تحصیلی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان صورت گرفت نشان داده شد که دانشجویان ناموفق از سلامت عمومی کمتری نسبت به دانشجویان موفق برخوردار بودند.در میانگین نمرات در بعد اضطرابی سلامت عمومی،در گروه ناموفق و موفق تفاوت معنی داری بین دو گروه وجود داشته همچنین در میانگین نمرات در بعد افسردگی سلامت عمومی ،در دانشجویان ناموفق و موفق تفاوت معنی داری نشان می‌دهد.نتایج این مطالعه نشان داد که سلامت عمومی دانشجویان ناموفق کمتر از دانشجویان موفق است. این مسأله در بعد اضطرابی و افسردگی سلامت عمومی محسوس تر بود. در تحقیقی که توسط مهری، صدیقی صومعه کوچک،(۱۳۸۸). تحت عنوان بررسی وضعیت سلامت روان و برخی عوامل مرتبط با آن در دانشجویان دانشگاه های سبزوار صورت گرفت نشان داد که: ۱۰۵ (۳۹ درصد) دانشجو مشکوک به اختلالات جسمی یا روانی بودند. ۸۷ نفر (۳/۳۲ درصد) دارای اختلال کارکرد جسمی ، ۹۷ نفر (۹/۳۵ درصد) دارای اختلال اضطراب، ۱۵۶ نفر (۸/۵۷ درصد) دارای اختلال کارکرد اجتماعی و ۶۴ نفر (۷/۲۳ درصد) دارای افسردگی بودند .میزان افسردگی و اختلال کارکرد اجتماعی در دانشجویان غیربومی و همچنین میزان اضطراب در مردان نسبت به زنان بیشتر بود. میانگین اختلال عملکرد جسمی و افسردگی در دانشجویانی که والدین آنان جدا از هم زندگی می‌کردند و یا رابطه آنان همراه با مشاجره بود، نسبت به سایرین بیشتر بود .همبستگی منفی معنی داری بین اضطراب و افسردگی با حمایت اجتماعی مشاهده گردید. در تحقیقی که توسط کرمی و پیراسته ،(۱۳۸۰).تحت عنوان بررسی سلامت روانی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زنجان صورت گرفته نشان داد که از نظر سلامت روانی بین دانشجویان دختر و پسر مجرد و متأهل ،دانشجویان با سهمیه های قبولی مختلف ،مقاطع تحصیلی ،سال ورود ،وضعیت اقتصادی ،شغل والدین تفاوت معنی داری وجود نداشته ،اما بین دانشجویان بومی و غیر بومی،شاغل و غیر شاغل از نظر سلامت روانی تفاوت معنی داری مشاهده شد. ومیزان اختلاف در دانشجویان غیر بومی و غیر شاغل شایعتر بوده است.این مطالعه نشان داد که ۴۳% دانشجویان مشکوک به علایم روانی متوسط و ۴/۵% مشکوک به علایم روانی شدید بودند.

ویژگی­های افراد خودمختار شامل این موارد می­ شود. افراد خودمختار به طور همزمان به آزادی و نیز مسئولیت بها می­ دهند و هرچه بتوانند برای ارتقاء خودشان انجام می­ دهند. افراد خودمختار به جای اینکه پاسخ سوالات را در بیرون از خودشان پیدا کنند، برای یافتن پاسخ به درون خود مراجعه ‌می‌کنند. در پی برآوردن انتظارات دیگران و لذت از تأیید دیگران نیستند. افراد خودمختار به احساس مسئولیت و تعهد مجهز ‌شده‌اند (حسینی، ۱۳۸۹).

۲-۲-۳- حمایت اجتماعی

موضوعات مختلف سلامت روان فرد علاوه بر اینکه واقعیاتی زیست­شناختی و روان­شناختی دارند، دارای ابعاد و ماهیت اجتماعی نیز می­باشند. البته میزان تأثیری که عوامل اجتماعی می ­توانند داشته باشند به میزان تاثیر موقعیت اجتماعی بر هر فرد و برداشتی که هر فرد از موقعیت دارد بستگی دارد (کوکرین^[۶۰]۲، ۱۹۸۳). یکی از عوامل اجتماعی، حمایت اجتماعی است. حمایت اجتماعی یعنی این احساس که شخص مورد توجه دیگران است و دیگران برای او ارزش قائلند و اینکه به یک شبکه اجتماعی متعلق است (گاچل^[۶۱]۱، بام^[۶۲]۲ و کرانتس^[۶۳]۳، ۱۹۹۷).

۲-۲-۳-۱- تعاریف مختلف از حمایت اجتماعی

۱) حمایت اجتماعی به ‌عنوان ارتباط کلامی و غیر کلامی^[۶۴]۴

حمایت اجتماعی به ‌عنوان ارتباط کلامی و غیرکلامی بین دریافت­کننده و ارائه­دهنده تعریف شده که تردید درباره موقعیت، خود، دیگری یا ارتباط و کارکردهایی جهت افزایش ادراک کنترل شخصی در تجربه زندگی فردی شامل می­ شود. ترکیبات کلیدی این تعریف شامل ارتباطات، کاهش تردید و افزایش کنترل می­شوند. ‌بر اساس این تعریف، حمایت اجتماعی هر نوع ارتباطی است که به افراد کمک کند تا احساس اطمینان بیشتر درباره یک موقعیت پیدا کنند و از این­رو احساس کنترل بیشتری در موقعیت به دست آورند. این تعریف تا حدی محدودیت دارد زیرا بیان می­دارد که ارتباط حمایتی باید تردید را کاهش دهد. در حالی که ممکن است روابط دیگری که حمایت­کننده هستند به طور حتمی تردید درباره موضوعات سلامتی را کاهش ندهند. به ‌عنوان مثال ممکن است فردی بعد از اطلاع به یک دوست درباره فوت والدینش، او را در آغوش بگیرد هرچند آن فرد شکلی از حمایت اجتماعی را ایجاد کرده­ است حتی اگر در آغوش­گرفتن، تردید و فقدان کنترلی که آن فرد مبتلا به فقدان احساس می­ کند را کاهش ندهد (ماتسون^[۶۵]۵ و هال^[۶۶]۶، ۲۰۱۱).

۲) حمایت اجتماعی بنابر تعریف مؤسسه‌ ملی سرطان^[۶۷]۷

«شبکه خانواده، دوستان، همسایگان و اعضای جامعه که در زمان نیاز، کمک روانی، فیزیکی و مالی را فراهم ‌می‌کنند (www.cancer.gov/dictionary).»

این تعریف بر ترجیح نتایج فرایند حمایت اجتماعی و بر شبکه افراد خاصی که در دسترس هستند تا حمایت را ایجاد کنند تأکید دارد. همچنین این تعریف انواع یاوری را مشخص می­سازد که می ­تواند به وسیله شبکه فراهم شود شامل حمایت روانی (مانند گوش شنوا)، حمایت فیزیکی (مانند همراهی تا مطب پزشک) و کمک مالی (مانند وام کوتاه­مدت برای پرداخت هزینه درمان). یکی از امتیازات این تعریف، شناخت انواع چندگانه حمایت ‌می‌باشد که می ­تواند ارائه شود (ماتسون و هال، ۲۰۱۱).

۳) حمایت اجتماعی به ‌عنوان فرایند تعامل^[۶۸]۱

حمایت اجتماعی را به طور گسترده به ‌عنوان فرایند تعامل در ارتباطات که مقابله، ارزش، وابستگی و کفایت را از طریق تبادل ادراک شده و واقعی منابع فیزیکی یا روانی بهبود می­بخشد، تعریف ‌کرده‌است. این تعریف در مقایسه با دوتعریف دیگر این مزیت را دارد که به ارتباط به ‌عنوان فرایند متقابل تأکید می­ کند.

۴) حمایت اجتماعی به ‌عنوان حمایت واقعی^[۶۹]۲

حمایت واقعی، حمایتی است که یک فرد به صورت گفتن، دریافت کردن و انجام دادن کاری از سوی دیگران دریافت می­ کند و فرد به شایستگی و کافی بودن حمایت دریافتی اذعان دارد (ماتسون و هال، ۲۰۱۱).

۲-۲-۳-۲- انواع حمایت اجتماعی

گاچل، بام و کرانتس (۱۹۹۷) در طبقه ­بندی حمایت اجتماعی به حمایت ارزشیابانه، اطلاعاتی، همراهی اجتماعی و ابزاری اشاره کرده ­اند.

اسکافر^[۷۰]۳، کوین^[۷۱]۴ و لازاروس^[۷۲]۵، (۱۹۸۱) پنج نوع از حمایت اجتماعی را بیان کرده ­اند.

حمایت عاطفی^[۷۳]۶: اولین نوع از حمایت اجتماعی، حمایت عاطفی است که با نیازهای عاطفی، احساسی فرد ارتباط پیدا می­ کند. ابراز مراقبت و نگرانی مانند «من بدون تو احساس بدی دارم» یا «من فقط می­خواهم که تو بدانی چقدر برای من مهم هستی». ابراز حمایت عاطفی تلاشی برای حل یک مشکل به طور مستقیم نیست اما انجام کاری را در بر می‌گیرد تا خُلق فرد بهتر شود.

حمایت ارزشی^[۷۴]۱: نوع دوم حمایت اجتماعی، حمایت ارزشی است که مبنی بر این است که به فرد کمک شود تا به توانایی خودش برای کنترل یک مشکل یا انجام یک وظیفه مورد نظر اعتقاد پیدا کند. این نوع از حمایت به تشویق افراد به انجام کارهای مورد نیاز می ­پردازد و افراد را متقاعد می­ کند که توان روبه­روشدن با مشکلات سخت را دارند.

حمایت شبکه^[۷۵]۲: حمایت شبکه ­ای بر عواطف یا مفهوم خود تمرکز ندارد، اما در عوض به روابطی اشاره دارد که باعث می­ شود تکیه­گاه فرد به یک شبکه را به او یادآوری کند و اینکه در شرایط پیش­آمده تنها نیست. به فرد یادآوری شود که دوستان زیادی دارد که به او در زمینه مشکل پیش­آمده کمک کنند.

حمایت اطلاعاتی^[۷۶]۳: روابطی است که اطلاعات مورد نیاز و مفید را فراهم می­ کند. هنگام روبروشدن با یک وضعیت چالش­برانگیز، اغلب اطلاعاتی به منظور تصمیم ­گیری نیاز است. یک فردی که مبتلا به مشکلات سلامتی یا یک بیماری تشخیص داده می­ شود، اغلب به اطلاعاتی درباره شرایط و گزینه­ های درمانی نیاز دارد و می ­تواند توسط افرادی که اطلاعات مفید را فراهم ‌می‌کنند، حمایت شود.

حمایت ملموس^[۷۷]۴: پنجمین نوع حمایت، حمایت ملموس است که هر نوع کمک فیزیکی که توسط دیگران فراهم شود را در بر ‌می‌گیرد. این نوع از حمایت درجاتی از دادن غذا به فرد بیمار تا رساندن او به دکتر را شامل می­ شود. بهترین نوع حمایت، حمایتی است که فرد در شرایطی که برایش اتفاق افتاده است به آن حمایت نیاز دارد (اسکافر، کوین و لازاروس، ۱۹۸۱).

۲-۲-۳-۳- کارکردهای حمایت اجتماعی

نتایج حمایت اجتماعی عبارتند از:

سازگاری روانی، تاثیر بر بهبودی، مقابله بهتر با وقایع دردناک، استقامت در مقابل بیماری، بهبودی از بیماری، کاهش مرگ (ماتسون و هال، ۲۰۱۱).

کوهن و ویلز دو مدل اصلی و مجزا برای ارتباط بین حمایت اجتماعی و سلامت جسمی، روانی و اجتماعی بیان کردند:

مدلی با اثرات کارکردی و محافظتی: این مدل بیان می­ کند که حمایت اجتماعی به واسطه اثر بر روی عواقب استرس، موجب بهبود وضعیت سلامت فرد می­گردد. یعنی زمانی که در زندگی دوره­هایی از استرس اتفاق می ­افتد، افرادی که از حمایت اجتماعی کمتری برخوردارند بیشتر علائم اختلال را نشان می­ دهند. افرادی که دیگران برایشان احترام قائل هستند، علی‌رغم مشکلات و شکست­های شخصی خود را ارزشمند تلقی ‌می‌کنند. این مدل از حمایت با عناوین حمایت عاطفی، حمایت بیانی^[۷۸]۱، حمایت عزت نفس^[۷۹]۲ و حمایت بدون­واسطه^[۸۰]۳ نیز نام برده می­شوند. حمایت کارکردی شامل موارد زیر می­ شود.